İş İlişkisinde Mobbing ve Hukuki Haklar
Mobbing (psikolojik taciz), işyerlerinde çalışanların motivasyonunu düşüren, psikolojik ve fiziksel sağlığını bozan en önemli sorunlardan biridir. Hukukumuzda “işyerinde psikolojik taciz” olarak tanımlanan bu eylemler, işveren için ciddi hukuki ve cezai sorumluluklar doğurur.
Mobbing Nedir?
Mobbing; işyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışların bütünüdür. Her kötü davranış veya tek seferlik bir tartışma mobbing sayılmaz. Eylemin süreklilik ve sistematiklik arz etmesi gerekir.
Kanuni Dayanak
Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesi, işverene işçiyi koruma borcu kapsamında mobbingi önleme yükümlülüğü getirmiştir:
Mobbing Mağdurunun Hakları
Psikolojik tacize maruz kalan işçi, aşağıdaki hukuki yollara başvurabilir:
- Haklı Nedenle Fesih: İşçi, iş sözleşmesini haklı nedenle (İş Kanunu Md. 24/II) derhal feshedebilir ve kıdem tazminatını tam olarak talep edebilir.
- Manevi Tazminat: Uğradığı psikolojik baskı, elem ve üzüntü nedeniyle manevi tazminat davası açabilir.
- Ayrımcılık Tazminatı: Eğer mobbing eylemleri eşitlik ilkesine aykırı bir ayrımcılık (cinsiyet, dil, din vb.) içeriyorsa, ayrıca ayrımcılık tazminatı da istenebilir.
- Maddi Tazminat: Mobbing nedeniyle sağlık sorunları yaşanmış ve tedavi masrafı yapılmışsa veya iş gücü kaybı oluşmuşsa maddi tazminat talep edilebilir.
İspat Sorunu
Mobbing davalarında en büyük sorun ispattır. Ancak Yargıtay, işçiyi korumak adına ispat kolaylığı sağlamaktadır. İşçinin mobbinge dair kuvvetli emareler sunması (tanık beyanları, mailler, whatsapp yazışmaları, doktor raporları, kamera kayıtları vb.) halinde, ispat yükü yer değiştirerek işverene geçer. İşveren, mobbing yapmadığını veya gerekli önlemleri aldığını ispatlamak zorunda kalır.
Sonuç
Mobbing, işçinin onuruna ve sağlığına yönelik bir saldırıdır. İşverenler, sadece kendilerinin değil, diğer çalışanların veya yöneticilerin de mobbing yapmasını engellemekle yükümlüdür. Aksi takdirde “işçiyi gözetme borcunu” ihlal etmiş sayılırlar ve tazminat ödemek zorunda kalırlar.
