Sağlık Sebebiyle Gündüz Vardiyasına Geçiş Hakkı
Gece çalışması, insan biyolojisi üzerinde ciddi etkileri olan ağır bir çalışma biçimidir. İş Kanunu, gece çalışması nedeniyle sağlığı bozulan işçilere, işlerini kaybetmeden gündüz vardiyasına geçme hakkı tanımıştır.
1. Sağlık Raporu ile Belgeleme
Bir işçinin gece vardiyasından gündüz vardiyasına geçiş talep edebilmesi için ilk şart, durumunu bir doktor raporu ile belgelemesidir. Raporun içeriğinde “işçinin gece çalıştırılmasının sağlığı açısından sakıncalı olduğu” açıkça belirtilmelidir.
2. İşverenin Geçiş Yükümlülüğü
Raporu alan işveren, imkanlar dahilinde işçiyi durumuyla ilgili bir gündüz işine kaydırmak zorundadır:
- İşveren, işçinin mevcut pozisyonuna uygun bir gündüz vardiyası varsa öncelikle oraya atama yapmalıdır.
- Eğer aynı iş kolunda gündüz vardiyası yoksa, işçinin niteliklerine uygun başka bir gündüz işi teklif edilmelidir.
3. Uygun Gündüz İşi Bulunamazsa Ne Olur?
İşyerinde işçinin durumuna uygun hiçbir gündüz vardiyası veya işi bulunamıyorsa, süreç şu şekilde ilerler:
- İşçi, sağlığını riske atarak gece çalışmaya zorlanamaz.
- Bu durumda işçi, İş Kanunu Md. 24/I-a uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkına sahip olur.
- Haklı fesih yapan işçi, bir yıllık kıdem şartını doldurmuşsa kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir.
4. Ücret ve Hakların Korunması
Gündüz vardiyasına geçiş nedeniyle işçinin temel ücretinde bir indirim yapılamaz. Ancak varsa sadece gece çalışmasına özgü ödenen “gece zammı” veya “vardiya primi” gibi ek ödemeler gündüz vardiyasında kesilebilir.
Sonuç olarak; sağlık her şeyin önündedir. Gece çalışması sağlığı tehdit ediyorsa, yasalar işçiye gündüz ışığında çalışma veya tazminatlı ayrılma kapısını ardına kadar açmaktadır.
