Grev ve Lokavtın Yasak Olduğu İşler ve Yerler
Grev hakkı demokratik bir hak olsa da, toplumun genel çıkarlarını, can ve mal güvenliğini korumak amacıyla bazı stratejik alanlarda grev ve lokavt yapılması 6356 sayılı Kanun’un 62. maddesi ile yasaklanmıştır. Bu yasakların bulunduğu işyerlerinde uyuşmazlıklar grevle değil, devlet eliyle (zorunlu tahkim) çözülür.
1. Grev ve Lokavt Yapılması Kesinlikle Yasak Olan İşler
Aşağıdaki hizmetlerin sunulduğu işyerlerinde grev kararı alınamaz ve uygulanamaz:
- Sağlık Hizmetleri: Hastaneler ve eczaneler.
- Güvenlik ve Kamu Düzeni: İtfaiye, can ve mal kurtarma işleri.
- Enerji ve Altyapı: Elektrik, su, doğal gaz ve gaz üretim/dağıtım tesisleri.
- Adalet ve Güvenlik Kurumları: Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı işyerleri.
- Diğer: Cenaze işleri, mezarlıklar ve Noterlik hizmetleri.
2. Yasak Halinde Çözüm: Yüksek Hakem Kurulu
Grev yasağı olan bir işyerinde sendika ile işveren toplu iş sözleşmesinde anlaşamazsa ne olur?
3. Geçici Yasaklar ve Grev Erteleme
Kanuni bir grev kararı alınmış olsa bile; eğer bu grev genel sağlığı veya milli güvenliği bozucu nitelikte görülürse, Cumhurbaşkanı kararı ile 60 gün süreyle ertelenebilir. Bu süre sonunda anlaşma olmazsa yine Yüksek Hakem Kurulu devreye girer (Bu durum fiili bir grev yasağıdır).
4. Yasaklara Uymamanın Cezası
Grev yasağı olan bir yerde iş bırakma eylemi yapılması “kanun dışı grev” sayılır. Bu durumda eyleme katılan işçilerin iş sözleşmeleri tazminatsız feshedilebilir ve sendika hakkında ağır tazminat davaları açılabilir.
Sonuç olarak; grev hakkı toplumun temel ihtiyaçlarının kesintiye uğramaması prensibiyle dengelenmiştir. Hayati hizmetlerde aksama olmaması için yasalar, grev yerine “zorunlu tahkim” mekanizmasını işletmektedir.
