Grev ve Lokavt Hangi Durumlarda Sona Erer?
Grev ve lokavt, iş mücadelesinin geçici araçlarıdır. Bu eylemlerin nihai amacı tarafları masada bir anlaşmaya zorlamaktır. Anlaşma sağlandığında veya kanuni şartlar değiştiğinde grev ve lokavt sona erer. Sürecin sonlanmasıyla birlikte “askıda” olan iş sözleşmeleri yeniden canlanır.
1. Anlaşma İle Sona Erme
Grev ve lokavtı bitiren en doğal yol tarafların el sıkışmasıdır:
- TİS İmzalanması: Sendika ile işveren arasında Toplu İş Sözleşmesi (TİS) imzalandığı anda grev ve lokavt kendiliğinden sona erer.
- Karardan Vazgeçme: Sendika, TİS imzalanmasa dahi tek taraflı bir kararla grevi bitirebilir. Aynı durum lokavt kararı alan işveren için de geçerlidir.
2. Kanuni ve Zorunlu Sona Erme Halleri
Bazen taraflar istemese de grev yasal nedenlerle biter:
- Sendikanın Kapatılması: Grev kararını alan sendikanın tüzel kişiliğinin sona ermesi veya faaliyetinin durdurulması.
- Üye Kaybı: Sendikanın o işyerindeki üye sayısının, toplam işçi sayısının dörtte birinin altına düşmesi ve bunun mahkemece tespiti.
- YHK Kararı: Grev erteleme süresi (60 gün) sonunda taraflar anlaşamazsa, Yüksek Hakem Kurulu’nun verdiği karar TİS yerine geçer ve grevi bitirir.
6356 Sayılı Kanun Madde 75: “Grev ve lokavt, toplu iş sözleşmesinin imzalanmasıyla veya tarafların grev veya lokavttan vazgeçtiklerini karşı tarafa ve görevli makama yazıyla bildirmeleriyle sona erer.”
3. Sona Ermenin Hukuki Sonuçları
Eylem bittikten sonra iş hayatı normale döner:
- İşbaşı Yapma: İşçiler, grevin bittiği ilan edildikten sonra derhal (veya makul bir sürede) işbaşı yapmak zorundadırlar.
- Sözleşmenin Canlanması: Askı dönemi biter; ücret işleme ve sigorta primi ödeme yükümlülüğü yeniden başlar.
- Eşitlik: İşveren, greve katılan işçileri işe başlatırken onlara karşı ayrımcı davranamaz; “cezalandırma” amaçlı işten çıkarma yapamaz.
Önemli: Eğer işveren, grev bittiği halde işçileri haklı bir sebep olmaksızın işe başlatmazsa; işçilere çalışamadıkları sürelerin ücretini ödemekle yükümlü olduğu gibi, haksız fesih tazminatlarıyla da karşı karşıya kalır.
Sonuç olarak; grev ve lokavtın sona ermesi, iş barışının yeniden tesisi anlamına gelir. Bu aşamada tarafların yasal prosedürlere titizlikle uyması, uyuşmazlığın kalıcı olarak çözülmesi için şarttır.
