Grev Sırasında İşyerinden Mal Çıkarılabilir mi? Yasal Sınırlar (Madde 66)
Grev ve lokavtın amacı, taraflar üzerinde ekonomik baskı kurarak uyuşmazlığı çözmeye zorlamaktır. Eğer işveren, grev devam ederken stoklarını dilediği gibi satabilirse, grevin etkisi zayıflar. Bu nedenle 6356 sayılı Kanun’un 66. maddesi, grev ve lokavt süresince işyerinden mal çıkarılmasını ve satışını sıkı kurallara bağlamıştır.
1. Genel Yasak: Stokların ve Makinelerin Çıkarılamaması
Kanun uyarınca, grev veya lokavtın uygulanması sırasında işveren;
- İşyerinde üretilmiş olan mamul malları,
- Üretimi yarım kalmış yarı mamul maddeleri,
- İşyerinin makine, teçhizat ve demirbaşlarını dışarı çıkaramaz ve satamaz.
2. İstisnai Haller: Hangi Mallar Çıkarılabilir?
Şu durumlarda mal çıkışına izin verilebilir:
- Bozulabilir Maddeler: Çabuk bozulan gıda maddeleri, kimyasal ürünler veya ilaçlar gibi beklediğinde değerini tamamen kaybedecek mallar, bölge müdürlüğünün izniyle dışarı çıkarılabilir.
- Önceden Yapılan Satışlar: Grev veya lokavt kararının ilanından önce satışı resmen tamamlanmış ve faturası kesilmiş malların teslimatına izin verilir.
- Milli Serveti Koruma: Mahkeme kararıyla, milli servetin onarılamaz şekilde zarar görmesini engellemek amacıyla bazı mal ve ekipmanların tahliyesine onay verilebilir.
3. Sendikanın ve Grev Gözcülerinin Denetimi
Grev gözcüleri, işyeri giriş-çıkışlarında mal kaçırılıp kaçırılmadığını gözlemleme hakkına sahiptir. Yasadışı bir mal çıkışı tespit edildiğinde, sendika durumu derhal İŞKUR‘a veya kolluk kuvvetlerine bildirerek müdahale edilmesini isteyebilir.
4. Yasağa Aykırılığın Cezası
Bu yasağı ihlal ederek gizlice mal çıkaran veya stoklarını nakleden işverenlere karşı;
- İhlal edilen her bir mal veya sevkiyat için ağır idari para cezaları uygulanır.
- Sendika, haksız rekabet ve grevin etkisizleştirilmesi gerekçesiyle tazminat davası açabilir.
Sonuç olarak; mal çıkarma yasağı, grev ve lokavtın “ekonomik silah” olma özelliğini korumak için getirilmiş bir dengedir. İşverenin mülkiyet hakkı, bu süreçte geçici olarak toplu iş uyuşmazlığının çözüm amacı doğrultusunda sınırlandırılmıştır.
