Geçici İş İlişkisi Nedir? (İş Kanunu Md. 7)
Geçici iş ilişkisi, işçinin işvereninden başka bir işverene geçici süreyle çalışmak üzere devredilmesini ifade eder. İş dünyasında esnekliği artıran bu model, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 7. maddesinde iki ana başlık altında düzenlenmiştir. İşçinin bu süreçteki hakları ve işverenlerin sorumlulukları kanunla sıkı bir şekilde korunmaktadır.
1. Holding ve Şirketler Topluluğu İçi Devir
Bir işveren, işçisini yazılı rızasını almak kaydıyla; holding bünyesi içindeki başka bir işyerine veya aynı şirketler topluluğuna bağlı bir başka işyerine devredebilir.
- Süre Sınırı: Bu kapsamdaki geçici iş ilişkisi en fazla 6 ay için kurulabilir.
- Yenileme: Toplamda en fazla iki defa yenilenebilir.
- Rıza Şartı: İşçinin her devir işleminde yazılı onayı mutlaka alınmalıdır.
2. Özel İstihdam Büroları Aracılığıyla Geçici İş İlişkisi
İŞKUR tarafından yetkilendirilmiş özel istihdam büroları, işverenlerle sözleşme yaparak işçilerini belirli durumlar için ödünç verebilirler. Bu durumlardan bazıları şunlardır:
- Doğum izni veya askerlik gibi geçici ayrılmalar,
- Mevsimlik tarım işleri veya ev hizmetleri,
- İşletmenin iş hacminde öngörülemeyen artışlar.
3. Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
Geçici iş ilişkisinde işçi, kendisini devreden asıl işverenin işçisi olmaya devam eder ancak emirleri geçici işverenden alır.
Müteselsil Sorumluluk: Geçici işveren (işçiyi ödünç alan), işçinin kendisinde çalıştığı süredeki ödenmeyen ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve SGK primlerinden, devreden işveren ile birlikte sorumludur.
Eşit Davranma İlkesi: Geçici işçi, gittiği işyerindeki emsal işçilerin yararlandığı sosyal haklardan (yemek, ulaşım vb.) eşit şekilde yararlandırılmalıdır. Sırf geçici olduğu için bu haklardan mahrum bırakılamaz.
4. Yasaklar ve Kısıtlamalar
- Grev veya lokavt uygulanan bir işyerine geçici işçi gönderilemez.
- İşten toplu işçi çıkarılan işyerlerinde belirli bir süre geçmeden geçici iş ilişkisi kurulamaz.
- Geçici iş ilişkisi ile çalışan işçi sayısı, toplam işçi sayısının %25’ini (bazı istisnalar hariç) geçemez.
Sonuç
Geçici iş ilişkisi, işçinin rızası ve yasal süre sınırları dahilinde geçerli olan hukuki bir süreçtir. Bu ilişkide en önemli güvence, “müteselsil sorumluluk” ilkesidir. İşçi, ücretini devreden işverenden alsa dahi, alamadığı ücretler için geçici işverene de dava açma hakkına sahiptir. Bu model, iş gücü ihtiyacını karşılamada esneklik sağlarken işçinin kıdem ve tazminat haklarını da korumaya devam eder.
