Ayrımcılık Tazminatı Nedir ve Nasıl Talep Edilir?
İş hukukunda “Eşit Davranma İlkesi”, işverenin işçilerine karşı adil ve eşit davranmasını zorunlu kılar. Bu ilkenin ihlali halinde, mağdur olan işçinin zararının giderilmesi için özel bir tazminat türü öngörülmüştür: Ayrımcılık Tazminatı.
Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?
İş Kanunu’nun 5. maddesi, ayrımcılık yasağının kapsamını çizmiştir. İşveren, iş ilişkisinde veya sona ermesinde;
- Dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik,
- Siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep,
- Sendikal faaliyet (Sendikalar Kanunu kapsamında),
- Gebelik ve benzeri nedenlerle,
ayrımcılık yaparsa, işçi bu tazminatı talep edebilir. Örneğin, hamile olduğu için işten çıkarılan veya sırf sendikalı olduğu için terfi ettirilmeyen işçi bu tazminata hak kazanır.
Tazminat Miktarı Ne Kadardır?
Ayrımcılık tazminatının miktarı, İş Kanunu’nun 5. maddesinin 6. fıkrasında belirtilmiştir:
Bu tazminatın üst sınırı 4 aylık ücrettir. Mahkeme, olayın ağırlığına göre 1 ile 4 ay arasında bir miktar belirler. Bu ücret, işçinin çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanır.
Önemli Fark: Ayrımcılık tazminatı, işçinin uğradığı maddi zarardan bağımsızdır. Yani işçi maddi bir kayba uğramamış olsa bile, sadece onuru zedelendiği ve eşitlik ilkesi ihlal edildiği için bu tazminatı alabilir. Ayrıca, yoksun kaldığı hakları (örneğin verilmeyen ikramiyeyi) da ayrıca talep edebilir.
İspat Yükü Kimdedir?
Kural olarak iddia eden iddiasını ispatla yükümlüdür. Ancak ayrımcılık iddialarında işçiyi korumak için ispat yükü hafifletilmiştir. İşçi, ayrımcılık yapıldığına dair kuvvetli bir emare (örneğin aynı durumda olan diğer işçiye zam yapılıp kendisine yapılmadığını gösteren bordro) sunduğunda, ispat yükü işverene geçer. İşveren, ayrımcılık yapmadığını, işlemin objektif nedenlere dayandığını ispat etmek zorundadır.
Nasıl Talep Edilir?
Ayrımcılık tazminatı, iş mahkemesinde açılacak bir dava ile talep edilir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu değildir (çünkü işe iade davası değildir), ancak alacak davası niteliğinde olduğu için arabuluculuk şartı aranabilir. Tazminat talebi için 5 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
