Zam Yapılmayan İşçinin Hakları
Enflasyonist ortamlarda işçilerin en büyük beklentisi, alım güçlerini koruyacak bir ücret artışıdır. Ancak işveren zam yapmadığında işçinin hangi haklara sahip olduğu, tamamen iş sözleşmesindeki detaylara ve “eşitlik” ilkesine bağlıdır.
1. Sözleşmede Zam Maddesi Varsa
Eğer iş sözleşmesinde “Ücretlere her yıl enflasyon oranında zam yapılır” veya “Asgari ücret artış oranında artış uygulanır” gibi net bir hüküm varsa, işveren bu zammı yapmak zorundadır. Bu zammın yapılmaması, işveren tarafından iş sözleşmesinin ihlali anlamına gelir.
2. Sözleşmede Zam Maddesi Yoksa
Sözleşmede zam yapılacağına dair bir hüküm yoksa, kural olarak işvereni zam yapmaya zorlayan yasal bir düzenleme bulunmamaktadır (asgari ücretin altında kalmamak kaydıyla). Ancak burada iki önemli kriter devreye girer:
- Eşit Davranma İlkesi: İşyerinde diğer herkese zam yapılıp sadece bir veya birkaç kişiye zam yapılmaması bir ayrımcılıktır.
- İşyeri Uygulaması: İşveren yıllardır düzenli olarak zam yapıyorsa, bu durum artık bir “işyeri uygulaması” haline gelmiştir ve işçi lehine kazanılmış haktır.
3. Zam Yapılmadığı İçin İstifa Etmek
Zam yapılmadığı gerekçesiyle istifa eden işçi, kural olarak ihbar tazminatı ödemez ancak kıdem tazminatı alabilmesi için yukarıdaki “haklı nedenlerden” birinin (ayrımcılık veya sözleşme ihlali) varlığını ispatlamalıdır. Sadece “zammı az buldum” diyerek ayrılmak, kıdem tazminatı hakkı doğurmaz.
4. Düşük Zam Uygulaması
İşverenin asgari ücret artışının çok altında (örneğin %5-10 gibi sembolik) bir zam yapması da bazı durumlarda “hakkın kötüye kullanılması” olarak değerlendirilebilir. İşçi bu durumda noter üzerinden ihtarname çekerek gerçek enflasyon oranında zam talep etmeli, sonuç alamazsa hukuki süreç başlatmalıdır.
Sonuç olarak; zam yapılmaması sadece bir ekonomik sorun değil, aynı zamanda hukuki bir ihtilaftır. İşçilerin istifa etmeden önce mutlaka uzman bir hukukçudan destek alarak, fesih bildirimlerini doğru gerekçelerle yapmaları gerekir.
