67
İfade Alma ve Sorguda Yasak Usuller (İşkence Yasağı)
Modern ceza hukukunda “ne pahasına olursa olsun delil elde etme” anlayışı reddedilmiştir. Şüphelinin iradesi özgür olmalıdır. CMK m. 148, ifade alma ve sorgu sırasında başvurulması yasak olan yöntemleri kesin bir dille saymıştır.
Hangi Yöntemler Yasaktır?
Şüphelinin veya sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikteki şu yöntemler yasaktır:
- Kötü davranma,
- İşkence,
- İlaç verme,
- Yorma (uykusuz bırakma vb.),
- Aldatma,
- Cebir veya tehditte bulunma,
- Bazı araçları kullanma (yalan makinesi vb.),
- Kanuna aykırı bir yarar vaat etme.
Yasak Usulle Elde Edilen Delilin Değeri
Kesin Hükümsüzlük: Yasak usullerle elde edilen ifadeler, şüpheli kendi rızasıyla vermiş olsa bile delil olarak değerlendirilemez. Yani işkence altında alınan bir itiraf, mahkemede delil olarak kullanılamaz.
Müdafi Olmadan Alınan İfade
Müdafi (avukat) hazır bulunmaksızın kolluk tarafından alınan ifade, şüpheli tarafından hakim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu nedenle kollukta susma hakkını kullanmak veya avukat istemek büyük önem taşır.
