38
Ceza Yargılamasında Tanıklıktan Çekinme Hakkı
Tanıklık yapmak kural olarak bir vatandaşlık görevidir ve zorunludur. Ancak yasa koyucu, aile bağlarını korumak veya mesleki sırları saklamak gibi üstün yararlar nedeniyle bazı kişilere tanıklık yapmama (çekinme) hakkı tanımıştır.
Akrabalık Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme
CMK’nın 45. maddesi uyarınca, şüpheli veya sanıkla belirli bir yakınlığı olan kişiler tanıklıktan çekinebilir. Bu kişiler şunlardır:
- Nişanlısı,
- Evlilik bağı kalmasa bile eşi,
- Kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu (Anne, baba, çocuk, torun vb.),
- Üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları (Kardeş, amca, dayı, teyze, hala vb.),
- Aralarında evlatlık bağı bulunanlar.
Önemli: Tanıklıktan çekinebilecek olan bu kişilere, dinlenmeden önce hakları mutlaka hatırlatılmalıdır. Hatırlatılmazsa ifadeleri hukuka aykırı delil olur.
Meslek ve Sürekli Uğraşı Nedeniyle Çekinme
Bazı meslek grupları, mesleki sırlarını korumak amacıyla tanıklıktan çekinebilirler (CMK m. 46):
- Avukatlar ve stajyerleri,
- Hekimler, diş hekimleri, eczacılar, ebeler,
- Mali müşavirler ve noterler.
Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme
Tanık, kendisini veya yukarıda sayılan yakınlarını bir ceza soruşturmasına veya kovuşturmasına uğratabilecek nitelikteki sorulara cevap vermekten çekinebilir (CMK m. 48). Bu, Anayasa ile de güvence altına alınmış temel bir haktır.
