Zorlayıcı Sebeplerle (Mücbir Sebep) Fesih Hakkı
İş Kanunu, işçinin veya işyerinin elinde olmayan, öngörülemeyen ve önlenemeyen dışsal sebeplerle işin durması halinde, hem işçiye hem de işverene “zorlayıcı sebeplerle” (mücbir sebep) derhal fesih hakkı tanımıştır.
İşçi İçin Zorlayıcı Sebep (Md. 24/III)
İş Kanunu’nun 24. maddesinin III. bendi uyarınca; işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
İşveren İçin Zorlayıcı Sebep (Md. 25/III)
İş Kanunu’nun 25. maddesinin III. bendi uyarınca; işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması halinde, işveren iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Kıdem ve İhbar Tazminatı Durumu
Zorlayıcı sebeplerle yapılan fesihlerde tazminat hakları şu şekildedir:
- Kıdem Tazminatı: Hem işçi hem de işveren tarafından zorlayıcı sebeple yapılan fesihlerde, işçi 1 yıllık kıdem şartını sağlıyorsa kıdem tazminatına hak kazanır.
- İhbar Tazminatı: Zorlayıcı sebep ne işçinin ne de işverenin kusurundan kaynaklandığı için, bu tür fesihlerde ihbar tazminatı ödenmez. Taraflar ihbar süresi beklemek zorunda değildir.
Bekleme Süresi ve Yarım Ücret
Zorlayıcı sebebin ortaya çıktığı ilk 1 hafta boyunca sözleşme askıda sayılır. Bu 1 haftalık süre içinde işverenin fesih hakkı yoktur, beklemesi gerekir. Bu 1 haftalık sürede işçiye her gün için yarım ücret ödenir (Md. 40). 1 haftalık süre dolduktan sonra zorlayıcı sebep devam ediyorsa, taraflar fesih hakkını kullanabilir.
Sonuç
Doğal afetler, salgın hastalıklar veya yasal kısıtlamalar gibi zorlayıcı nedenler, iş sözleşmesinin tazminatlı (kıdem) ancak ihbarsız olarak sona erdirilmesine imkan tanır. İlk 1 hafta bekleme süresi ve yarım ücret ödemesi kuralı unutulmamalıdır.
