Yıllık İzin Süreleri Kıdeme Göre Nasıl Artar?
İş Kanunu, işçinin işyerine olan bağlılığını ve kıdemini ödüllendirmek amacıyla, çalışma süresi arttıkça yıllık ücretli izin sürelerinin de kademeli olarak artmasını öngörmüştür. Bu artışlar kanuni alt sınırlar olup, sözleşmelerle daha da artırılabilir.
1. Kıdem Basamakları ve İzin Süreleri
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre yıllık izin süreleri şu şekilde artış gösterir:
- 1 Yıldan 5 Yıla Kadar (5 yıl dahil) çalışanlara: 14 günden,
- 5 Yıldan Fazla 15 Yıldan Az çalışanlara: 20 günden,
- 15 Yıl (dahil) ve Daha Fazla çalışanlara: 26 günden,
az izin verilemez.
2. Sürelerin Başlangıcı
İşçi, 1. yılını doldurduğunda 14 günlük izin hakkını bir sonraki yıl içinde kullanmak üzere kazanır. Örneğin, 1 Ocak 2023’te işe giren bir işçi, ilk 14 günlük iznine 1 Ocak 2024’te hak kazanır. 5. yılını doldurup 6. yılına girdiği gün ise izni otomatik olarak 20 güne yükselir.
3. Özel Durumlar (Genç ve Yaşlı İşçiler)
Kıdemi ne olursa olsun (isterse 1 yıllık olsun);
- 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile,
- 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere,
verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz. Yani 52 yaşındaki bir işçi işe yeni girmiş olsa dahi, birinci yılın sonunda 14 gün değil, 20 gün izne hak kazanır.
4. Hafta Tatilleri ve Bayramların Etkisi
Yıllık izin süreleri hesaplanırken, bu sürelerin içine rastlayan hafta tatilleri, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük izne ayrılan bir işçinin bu süresine 2 pazar günü rastlıyorsa, işçinin fiili izin süresi 16 güne çıkar.
Sonuç olarak; izin sürelerinin kıdeme göre artışı işçinin dinlenme hakkının güçlendirilmesidir. İşverenlerin bu basamakları atlaması veya eksik gün kullandırtması yasal bir ihlaldir ve işçiye haklı fesih imkanı tanır.
