Yıllık İzin Süreleri Sözleşmeyle Artırılabilir mi?

İş Kanunu’nda belirtilen yıllık ücretli izin süreleri (14, 20 ve 26 gün), yasa koyucu tarafından belirlenmiş olan “asgari” (en az) sürelerdir. İş sözleşmelerinde bu sürelerin artırılması, iş hukukunun temel ilkelerinden biri olan “işçi lehine yorum” ilkesine tam uyumludur.

1. Sözleşme Serbestisi ve İzin Süreleri

İşveren ve işçi, bireysel iş sözleşmesi imzalarken kanuni sürelerin üzerinde bir izin süresi kararlaştırabilirler. Örneğin, işe yeni giren bir işçi için kanun 14 gün dese de, taraflar sözleşmeye “yıllık izin süresi 20 gündür” şeklinde bir madde ekleyebilirler. Bu madde yasal olarak geçerlidir ve işvereni bağlar.

2. Toplu İş Sözleşmeleri (TİS) İle Artış

Sendikalı işyerlerinde yapılan Toplu İş Sözleşmeleri ile genellikle yıllık izin süreleri kanunun çok üzerine çıkarılmaktadır. Bu durumda, o işyerinde çalışan tüm sendika üyesi işçiler için TİS’te belirlenen uzun süreler geçerli olur.

3. Artırılan Sürelerin Ücret Hesabı

Sözleşme ile artırılan izin sürelerinin ücreti de, yine o günkü brüt maaş üzerinden hesaplanır. Eğer iş sözleşmesinde “ekstra 5 gün izin verilir ancak bu günler ücretsizdir” gibi bir madde varsa, bu yıllık ücretli izin kavramına aykırıdır ve işçi lehine geçersiz kabul edilebilir.

4. Sonradan Yapılan Değişiklikler

Sözleşmeyle bir kez artırılan izin süresi, işçinin kazanılmış hakkı haline gelir. İşveren ekonomik gerekçelerle bu süreyi tekrar kanuni sınıra (örneğin 25 günden 14 güne) indirmek isterse, bu “çalışma koşullarında esaslı değişiklik” (Md. 22) sayılır ve işçinin yazılı onayı gerekir.

Sonuç olarak; yıllık izin sürelerinin artırılması, işçiler için önemli bir yan haktır. İşe giriş aşamasında yapılacak pazarlıklarda bu hususun sözleşmeye net bir şekilde yazılması, işçinin dinlenme hakkını kanuni standartların ötesine taşır.