Yıllık 270 Saat Fazla Mesai Sınırı
İş Kanunu, fazla çalışmayı işverenin inisiyatifine tamamen bırakmamış ve işçinin sağlığını korumak amacıyla buna bir üst sınır getirmiştir. Bu sınır, haftalık sınırın yanında yıllık bir “tavan” olarak uygulanır.
Yasal Sınır: 270 Saat
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesinin sekizinci fıkrası yıllık sınırı şöyle belirlemiştir:
Madde 41/8 – Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.
Bu sınır, işyerindeki her bir işçi için ayrı ayrı uygulanır. İşyerinin genel olarak fazla mesai kapasitesini değil, bireysel işçinin çalışma süresini kısıtlar.
Sınır Aşılırsa Ne Olur?
Yıllık 270 saat sınırının aşılması durumunda ortaya çıkan hukuki sonuçlar şunlardır:
- Fazla Mesai Ücreti Ödenmelidir: Sınır aşılsa dahi, işçi fiilen çalışmışsa emeğinin karşılığını (%50 zamlı olarak) almak zorundadır. Sınırın aşılmış olması, ücret ödenmemesi için bir gerekçe olamaz.
- Haklı Nedenle Fesih Hakkı: Yargıtay kararlarına göre, işçinin rızası olsa bile yılda 270 saatten fazla çalıştırılması, çalışma şartlarının uygulanmaması anlamına gelir. Bu durumda işçi, İş Kanunu Md. 24/II-f uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını talep edebilir.
- İdari Para Cezası: 270 saatin üzerinde fazla çalışma yaptıran işverene, İş Kanunu’nun 102. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanır.
Günlük 11 Saat Sınırı ile İlişkisi
Yıllık 270 saat sınırı, fazla mesainin toplamına ilişkindir. Ancak bunun yanında “günlük 11 saati aşmama” kuralı da vardır. İşçi yılda 270 saati doldurmasa bile, günde 11 saatten fazla çalıştırılamaz. Günlük 11 saati aşan çalışmalar, haftalık 45 saati aşmasa dahi Yargıtay tarafından “fazla çalışma” olarak kabul edilir ve zamlı ödenmesi gerekir.
