1 Yılı Doldurmayan İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Kıdem tazminatı, işçilerin en temel kazanımlarından biridir. Ancak bu hakkı elde edebilmek için belirli koşulların sağlanması gerekir. İşçilerin en çok sorduğu sorulardan biri de “1 yılım dolmadı, tazminat alabilir miyim?” sorusudur.
Kanuni Şart: En Az 1 Yıl
1475 sayılı Eski İş Kanunu’nun halen yürürlükte olan 14. maddesi, kıdem tazminatına hak kazanmanın ilk ve en önemli şartını şöyle belirlemiştir:
Bu hüküm emredicidir. Yani işçi ne kadar haklı olursa olsun, işvereni haksız yere işten çıkarmış bile olsa, eğer o işyerindeki (veya aynı işverene bağlı işyerlerindeki) toplam kıdemi 1 yılı doldurmamışsa kıdem tazminatı alamaz.
1 Yılın Hesabı
Kıdem süresi, işçinin fiilen işe başladığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Deneme süresi de bu 1 yıllık süreye dahildir. Örneğin, 1 Ocak 2023’te işe başlayan bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için en erken 1 Ocak 2024 tarihine kadar çalışmış olması gerekir. 31 Aralık 2023’te çıkarılırsa (1 gün bile eksik olsa) kıdem tazminatı alamaz.
İstisna Var mı?
Kanunen 1 yıllık süre şartının bir istisnası yoktur. Ancak;
- Kötüniyet İddiası: İşveren, sırf kıdem tazminatı ödememek için işçiyi 1 yılı doldurmasına çok az kala (örneğin 1 hafta kala) haksız yere işten çıkarmışsa, Yargıtay bu durumu “hakkın kötüye kullanılması” olarak değerlendirebilir. Bu durumda kıdem tazminatı değil ama kötüniyet tazminatı veya bakiye süre ücreti (belirli süreliyse) gündeme gelebilir.
- İhbar Tazminatı Hakkı: 1 yılı doldurmamış olsa bile, işçi haksız yere ve ihbar süresi verilmeden işten çıkarılmışsa, kıdemine göre (2 hafta veya 4 hafta) ihbar tazminatı alabilir. İhbar tazminatı için 1 yıl şartı yoktur.
Sonuç
Kıdem tazminatı, “kıdemin” yani belirli bir süre çalışmış olmanın karşılığıdır. Yasa koyucu bu süreyi en az 1 yıl olarak belirlemiştir. Bu süreyi doldurmayan işçiler, işten çıkarılsalar dahi kıdem tazminatı talep edemezler, ancak diğer tazminat hakları (ihbar, kötüniyet vb.) saklıdır.
