Toplu İş Sözleşmesi (TİS) Kaç Yıl İçin Yapılır?
Toplu iş sözleşmesi, işçi ve işveren arasındaki dengeleri belirleyen dönemsel bir mutabakattır. Bu sözleşmenin ne kadar süreyle geçerli olacağı ve süresi dolduğunda ne gibi sonuçlar doğuracağı 6356 sayılı Kanun’un 33. maddesi ile net kurallara bağlanmıştır.
1. TİS Süresinde Alt ve Üst Sınır
Kanun, çalışma hayatında istikrarı sağlamak amacıyla TİS sürelerini kısıtlamıştır:
- En Az Süre: Toplu iş sözleşmesi 1 yıldan az süreli yapılamaz.
- En Çok Süre: Toplu iş sözleşmesi 3 yıldan fazla süreli yapılamaz.
- İstisna: Bir yıldan az sürecek olan geçici işlerde, bir yılın altında sözleşme yapılabilir.
2. Süreyi Uzatma veya Kısaltma Yasağı
3. Sözleşmenin Sona Ermesi ve “Artçı Etki”
TİS’in süresi dolduğunda işçilerin hakları bir anda kaybolmaz. Hukukumuzda buna “Artçı Etki” (Post-contractual effect) denir:
- Yeni bir toplu iş sözleşmesi yürürlüğe girene kadar, eski TİS’teki iş sözleşmesine ilişkin hükümler (maaş, çalışma saati, ikramiye vb.) bireysel iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.
- İşveren, “sözleşme bitti” diyerek kazanılmış hakları geri alamaz.
4. Yeni Sözleşme İçin Hazırlık
Mevcut sözleşmenin bitimine 120 gün kala yetki süreci, 60 gün kala ise müzakere süreci başlayabilir. Bu sayede bir sözleşme biterken diğerinin devreye girmesi ve hakların kesintiye uğramaması hedeflenir.
Sonuç olarak; toplu iş sözleşmesi süresi yasal bir güvencedir. Sürenin dolması sendikal gücü zayıflatmaz, aksine artçı etki sayesinde kazanımların korunmasını sağlar. İşçiler ve işverenler, bu yasal takvimi takip ederek stratejilerini belirlemelidir.
