Refakat İzni Hakkı Var mı?

İşçinin kendi hastalığı dışında, bakmakla yükümlü olduğu bir yakınının (anne, baba, eş, çocuk) ağır hastalığı durumunda ona eşlik etmesi gerekebilir. Türk İş Hukuku’nda “refakat izni” kavramı, memur mevzuatından farklı olarak özel sektörde daha sınırlı ve şartlı düzenlenmiştir.

1. Özel Sektörde “Ücretli” Refakat İzni

4857 sayılı İş Kanunu’nda, genel hastalıklar için işçiye tanınmış otomatik bir “ücretli refakat izni” bulunmamaktadır. İşçi, annesinin veya babasının hastalığı nedeniyle işe gitmediğinde, işveren bu günlerin ücretini ödemek zorunda değildir.

2. Refakat Nedeniyle Ücretsiz İzin

İşçinin yakınının bakıma muhtaç derecede ağır bir hastalık geçirmesi durumunda işçi, işvereninden ücretsiz izin talep edebilir. İşveren, dürüstlük kuralı gereği bu talebi makul ölçüde karşılamalıdır. Ancak ücretsiz izin tarafların karşılıklı rızasına bağlıdır.

3. Refakat İzni ve İş Güvencesi

İşçinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin hastalığı nedeniyle işe gidememesi, makul bir süreyi aşmadığı ve belgelendiği sürece “geçerli bir mazeret” kabul edilir. İşveren, sadece bu nedenle işçiyi tazminatsız işten çıkaramaz.

4. Refakatçi Raporu Alınabilir mi?

Hastaneler bazen refakatçi olan kişiye de “istirahat raporu” düzenleyebilmektedir. Eğer işçi adına bir istirahat raporu düzenlenmişse, bu artık bir “hastalık raporu” hükmündedir ve işçi SGK’dan ödenek alarak işe gitmeyebilir.

Sonuç olarak; özel sektörde refakat izni kural olarak ücretsizdir. Ancak toplu iş sözleşmeleri veya bireysel sözleşmelerle bu hak ücretli hale getirilebilir. İşçilerin böyle bir durumda mağduriyet yaşamaması için durumu hastane belgeleriyle derhal işverene bildirmeleri hukuki açıdan en güvenli yoldur.