Performans Düşüklüğü Nedeniyle İşten Çıkarma Şartları
İşverenin işçiden beklediği verimi alamaması veya işçinin işini gereği gibi yapamaması, iş sözleşmesinin feshine neden olabilir. Ancak performans düşüklüğü, “haklı nedenle” (tazminatsız) değil, “geçerli nedenle” (tazminatlı) fesih sebebidir.
Performans Düşüklüğü Nedir?
Performans düşüklüğü; işçinin, kendisinden beklenen iş miktarını veya kalitesini, yetenekleri ve becerileri ölçüsünde ortaya koyamamasıdır. Örneğin:
- Satış hedeflerinin sürekli altında kalmak,
- Üretim hatalarının artması,
- İşlerin sürekli gecikmesi veya eksik yapılması.
Fesih İçin Gerekli Şartlar (Yargıtay Kriterleri)
İşverenin performans düşüklüğü nedeniyle işçiyi işten çıkarabilmesi için şu şartları yerine getirmesi gerekir:
- Objektif Kriterler: Performans hedefleri gerçekçi, ulaşılabilir ve işçiye önceden bildirilmiş olmalıdır.
- Süreklilik: Performans düşüklüğü geçici değil, sürekli olmalıdır.
- Savunma Alınması: İş Kanunu’nun 19. maddesi gereği, işçinin performansı nedeniyle fesih yapılmadan önce mutlaka savunmasının alınması zorunludur. Savunması alınmadan yapılan fesihler geçersizdir.
- Eğitim ve Destek: İşveren, performans düşüklüğünü gidermek için işçiye gerekli eğitimi vermeli veya destek sağlamalıdır.
Tazminat Hakları
Performans düşüklüğü nedeniyle yapılan fesihlerde:
- Kıdem Tazminatı: İşçiye ödenir.
- İhbar Tazminatı: İşçiye ödenir (veya ihbar süresi kullandırılır).
- İşsizlik Maaşı: İşçi, işsizlik maaşına hak kazanır (Çıkış kodu genellikle 04 “Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi” olur).
İşe İade Davası
İş güvencesi kapsamındaki (30’dan fazla işçi çalışan ve en az 6 aylık kıdemi olan) işçiler, performans nedeniyle yapılan feshin haksız olduğunu düşünüyorsa 1 ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade davası açabilirler. İşveren, mahkemede performans düşüklüğünü somut belgelerle ispatlamak zorundadır.
Sonuç
Performans düşüklüğü, işverene tazminatsız fesih hakkı vermez. Bu nedenle yapılan fesihlerde işçinin tüm yasal hakları (kıdem, ihbar) ödenmeli ve mutlaka savunma alma prosedürüne uyulmalıdır.
