İşe Başlatmama Tazminatı Nedir? (Md. 21)
İşe iade davasını kazanan bir işçinin işe geri alınması esas olandır. Ancak İş Kanunu, işverene mahkeme kararına rağmen işçiyi işe başlatmama “seçeneği” tanımıştır. İşverenin bu seçeneği kullanması, yani işçiyi işe başlatmaması durumunda ödemekle yükümlü olduğu bedele “İşe Başlatmama Tazminatı” denir.
1. Tazminatın Miktarı ve Mahkeme Kararı
İşe başlatmama tazminatının miktarı, işçinin en az 4 aylık, en çok 8 aylık ücreti tutarındadır. Bu miktar, mahkeme tarafından feshin geçersizliğine karar verildiği anda hüküm altına alınır.
2. Tazminata Hak Kazanma Şartları
İşçinin bu tazminatı alabilmesi için şu prosedürü hatasız takip etmesi şarttır:
- Başvuru: Kesinleşen mahkeme veya arabuluculuk tutanağının tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene işe başlama isteğini bildirmelidir.
- İşverenin Reddi: İşveren, bu başvurudan itibaren 1 ay içinde işçiyi işe başlatmazsa tazminat ödeme borcu doğar.
3. Hesaplamaya Esas Ücret
İşe başlatmama tazminatı, işçinin fiilen işe başlatılmadığı tarihteki ücreti üzerinden hesaplanır. Önemli bir teknik detay şudur: Bu tazminat işçinin çıplak (net/brüt) ücreti üzerinden hesaplanır, giydirilmiş ücret (yemek, yol vb. ekler) dikkate alınmaz.
4. Vergi Kesintileri
İşe başlatmama tazminatı, niteliği gereği bir tazminat olduğundan Gelir Vergisi ve Damga Vergisi’nden muaftır. Ayrıca bu ödemeden SGK primi de kesilmez. İşçiye yapılacak ödeme brüt tutar üzerinden net olarak ödenmelidir.
Sonuç
İşe başlatmama tazminatı, iş güvencesinin en önemli yaptırımıdır. İşveren, haksız yere işten çıkardığı işçiyi geri almayı reddediyorsa, bunun ekonomik bedelini (4-8 ay arası ücret) ödemek zorundadır. Bu tazminat, işçinin zaten hak ettiği kıdem ve ihbar tazminatlarına ek olarak ödenen bir paradır.
