İşçinin Yeterliliğinden Kaynaklanan Geçerli Sebepler

İş Kanunu’nun 18. maddesine göre, işverenin iş sözleşmesini feshederken dayanabileceği geçerli nedenlerden bir diğeri de “işçinin yeterliliğidir”. Bu sebep, işçinin işini yapma becerisi, kapasitesi ve verimliliği ile ilgilidir. İşçinin davranışlarından farklı olarak, burada kasıtlı bir kötü niyetten ziyade, işin gerektirdiği niteliklere sahip olamama durumu söz konusudur.

Yeterlilikten Kaynaklanan Sebepler Nelerdir?

İşçinin yeterliliğinden (yetersizliğinden) kaynaklanan sebepler, Yargıtay kararlarıyla somutlaştırılmıştır. Başlıca örnekler şunlardır:

• Performans Düşüklüğü: İşçinin, kendisinden beklenen ortalama iş verimini yakalayamaması veya diğer çalışanlara göre belirgin şekilde düşük performans göstermesi.
• Sık Sık Hastalanmak ve Rapor Almak: İşçinin hastalığı nedeniyle sık sık rapor alarak işyerindeki iş akışını bozması. (Tek başına rapor almak fesih sebebi değildir, ancak bunun işyerinde olumsuzluk yaratması ve sık tekrarlanması gerekir).
• İşi Öğrenememek: Yeterli eğitim ve süre verilmesine rağmen işçinin işi kavrayamaması.
• Uyum Sağlayamamak: Teknolojik gelişmelere veya değişen iş süreçlerine ayak uyduramamak.
• Fiziksel veya Zihinsel Yetersizlik: İşin niteliğine göre gerekli olan fiziksel gücü veya zihinsel konsantrasyonu kaybetmek.

Performans Düşüklüğü Nedeniyle Fesih Şartları

İşveren, “performans düşüklüğü” gerekçesiyle iş sözleşmesini feshetmek istiyorsa, şu şartları yerine getirmek zorundadır:

1. Objektif Kriterler Belirlenmeli: Performans hedefleri gerçekçi, ulaşılabilir ve işçiye önceden bildirilmiş olmalıdır.
2. Değerlendirme Yapılmalı: Performans değerlendirmesi somut verilere dayanmalı ve düzenli olarak yapılmalıdır.
3. Eğitim Verilmeli: İşçinin performansını artırması için gerekli eğitim ve destek sağlanmalıdır.
4. Savunma Alınmalı: İş Kanunu Md. 19/2 gereği, verimsizlik nedeniyle fesih yapılmadan önce işçinin yazılı savunması mutlaka alınmalıdır. Savunma alınmadan yapılan performans feshi geçersizdir.

İspat Yükü

İşe iade davasında, işçinin performansının düşük olduğunu veya yetersiz kaldığını ispat yükü işverene aittir. İşveren, performans kayıtlarını, üretim raporlarını, emsal işçilerin verilerini ve işçiye yapılan uyarıları mahkemeye sunarak bu durumu kanıtlamalıdır.