Fazla Mesai Ücretinin İspatı Nasıl Yapılır?
İş davalarında en çok uyuşmazlık yaşanan konulardan biri fazla mesai ücretlerinin ödenip ödenmediğidir. Hukukumuzda temel kural, “iddia edenin iddiasını ispatla yükümlü olmasıdır”. Bu nedenle, fazla mesai yaptığını iddia eden işçi, bunu ispatlamak zorundadır. Ancak bu ispatın nasıl yapılacağı, eldeki belgelere göre değişir.
Yazılı Belgelerle İspat
Fazla çalışmanın ispatında en güçlü deliller yazılı belgelerdir. Bunlar:
- İşyeri Kayıtları: İşe giriş-çıkış saatlerini gösteren kart basma kayıtları, parmak izi okuma dökümleri, turnike kayıtları.
- Puantaj Cetvelleri: İşçinin günlük çalışma saatlerinin işlendiği ve işyeri yetkilisince tutulan çizelgeler.
- Görev Emirleri: İşverenin işçiye verdiği yazılı fazla çalışma talimatları.
- Araç Takip Sistemi (GPS) Kayıtları: Özellikle şoför ve saha çalışanları için araç takip verileri.
- İş Yazışmaları: E-postalar, WhatsApp mesajları gibi işin mesai saatleri dışında da sürdüğünü gösteren yazışmalar.
Bordroda Tahakkuk Varsa İspat
Eğer işçinin imzaladığı ücret bordrosunda “fazla mesai” hanesinde bir ödeme (tahakkuk) görünüyorsa, durum değişir. Yargıtay’a göre:
İmzalı ve Tahakkuklu Bordro: Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve işçi bu bordroyu “ihtirazi kayıt” (şerh) düşmeden imzalamışsa, artık o ay için bordroda yazandan daha fazla çalıştığını tanıkla ispatlayamaz. Sadece yazılı delille ispatlayabilir. Çünkü imza, bordrodaki tutarı kabul ettiği anlamına gelir.
Bordroda Tahakkuk Yoksa İspat
Bordroda fazla mesai hanesi boşsa veya “0” yazıyorsa (tahakkuk yoksa), işçi fazla çalışma yaptığını her türlü delille ispatlayabilir. Bu durumda en sık başvurulan delil tanık beyanlarıdır.
Tanıkla İspat ve Takdiri İndirim
Yazılı belge bulunmayan durumlarda, işçinin işyerinde birlikte çalıştığı mesai arkadaşları (tanıklar) mahkemede dinlenir. Tanıklar, işçinin haftada kaç gün, günde kaç saat çalıştığını anlatır. Ancak Yargıtay, sadece tanık beyanlarına dayalı hesaplamalarda, işçinin hastalık, izin vb. nedenlerle işe gelemediği günlerin olabileceğini varsayarak, hesaplanan toplam tutardan %30 oranında “hakkaniyet indirimi” (takdiri indirim) yapılmasını öngörmektedir.
