64
Fazla Mesai Ücretinin Maaşın İçinde Olması
Birçok iş sözleşmesinde yer alan “İşçinin alacağı ücret, yıllık 270 saate kadar yapılacak fazla çalışmaları da kapsar” şeklindeki madde, hem işverenler hem de işçiler tarafından en çok tartışılan konulardan biridir. Yargıtay, bu tür sözleşme maddelerini belirli şartlar altında geçerli kabul etmektedir.
1. Sözleşme Maddesinin Geçerlilik Şartları
Fazla mesainin maaşa dahil edilebilmesi için Yargıtay şu kriterleri aramaktadır:
- Yazılı Sözleşme: Bu durum mutlaka iş sözleşmesinde veya eki niteliğindeki bir protokolde açıkça yazılı olmalıdır.
- Ücret Seviyesi: İşçinin aldığı ücret, asgari ücretin üzerinde ve yapılan fazla çalışmayı da karşılayacak makul bir seviyede olmalıdır. Asgari ücretle çalışan bir işçi için “mesai maaşa dahil” maddesi geçersizdir.
- 270 Saat Sınırı: Maaşın içine dahil edilebilecek fazla mesai süresi yıllık en fazla 270 saattir.
2. 270 Saat Aşıldığında Ne Olur?
Sözleşmede bu madde olsa dahi, işçinin yıllık fazla mesai toplamı 270 saati geçerse;
- 270 saate kadar olan kısım için ek ödeme yapılmaz (maaşa dahil kabul edilir).
- 270 saati aşan her bir saat için ise işçiye ayrıca %50 zamlı fazla mesai ücreti ödenmesi zorunludur.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: “Fazla çalışmaların ücrete dahil olduğuna dair sözleşme hükmü, yıllık 270 saatlik yasal sınırla sınırlı olarak geçerlidir. Bu süreyi aşan çalışmaların kanıtlanması halinde bedeli ayrıca ödenmelidir.”
3. Kimler İçin Uygulanmaz?
Uygulamada bazı çalışan grupları için bu madde genellikle geçersiz sayılır veya uygulanmaz:
- Vardiyalı Çalışanlar: Postalar halinde (vardiyalı) çalışan işçilerde çalışma saatleri takip edilebilir olduğu için, mesainin maaşa dahil edilmesi genellikle kabul görmez.
- Asgari Ücretliler: Yasal asgari ücret “normal çalışma” karşılığıdır; içinde fazla mesai barındıramaz.
İpucu: Eğer sözleşmenizde bu madde varsa, her ay bordronuzdaki mesai sütunlarını kontrol edin. Bir yıl içindeki toplam mesainizin 270 saati geçip geçmediğini takip etmeniz, hak kaybınızı önleyecektir.
Sonuç olarak; fazla mesainin maaşa dahil olması mutlak bir kural değil, 270 saatle sınırlı bir “istisna”dır. Bu sınırı aşan çalışmaların bedeli her halükarda işveren tarafından ödenmelidir.
