61
Delilleri Takdir Yetkisi (Vicdani Kanaat) (CMK Madde 217)
Ceza muhakemesinde, hakimin delilleri serbestçe değerlendirmesi ve vicdani kanaatine göre karar vermesi ilkesi geçerlidir. Ancak bu yetki sınırsız değildir; hukuka aykırı deliller vicdani kanaate esas alınamaz.
1. Vicdani Kanaat İlkesi ve Sınırları
CMK Madde 217:
(1) Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu deliller hâkimin vicdanî kanaatiyle serbestçe takdir edilir.
(2) Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir.
(1) Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu deliller hâkimin vicdanî kanaatiyle serbestçe takdir edilir.
(2) Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir.
Bu maddeye göre, hakim dosyada bulunan ancak duruşmada tartışılmayan bir belgeye dayanarak hüküm kuramaz. Delillerin “serbestçe takdir edilmesi”, hakimin keyfi karar verebileceği anlamına gelmez; kararını akla, mantığa ve dosya kapsamına uygun gerekçelerle açıklamalıdır.
2. Hukuka Aykırı Delil Sorunu
CMK 217/2 maddesi açıkça “hukuka uygun şekilde elde edilmiş” delillerden bahseder. Bu nedenle, yasak sorgu yöntemleriyle (işkence, ilaç verme vb.) veya kanuna aykırı arama ve dinleme ile elde edilen deliller, suçun ispatında kullanılamaz. Bu deliller yok hükmündedir.
Önemli Ayrım:
Bir delil ne kadar güçlü olursa olsun (örneğin suç aleti silahın bulunması), eğer hukuka aykırı yolla elde edilmişse (hakim kararı olmadan yapılan arama gibi), mahkumiyet hükmüne esas alınamaz.
Bir delil ne kadar güçlü olursa olsun (örneğin suç aleti silahın bulunması), eğer hukuka aykırı yolla elde edilmişse (hakim kararı olmadan yapılan arama gibi), mahkumiyet hükmüne esas alınamaz.
Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu (2019/437 K.):
“Baraka bile olsa konut niteliğinde olan yerin aranması için adli arama kararı alınması gerekir. Adli arama kararı alınmaksızın barakada yapılan aramada ele geçirilen esrar, hukuka aykırı delil niteliğindedir ve CMK 217 gereği hükme esas alınamaz.”
“Baraka bile olsa konut niteliğinde olan yerin aranması için adli arama kararı alınması gerekir. Adli arama kararı alınmaksızın barakada yapılan aramada ele geçirilen esrar, hukuka aykırı delil niteliğindedir ve CMK 217 gereği hükme esas alınamaz.”
Yargıtay Ceza Genel Kurulu (2018/591 K.):
“Cezaevinde telefon görüşmelerinin idarece dinlenmesi ve kaydedilmesi kanuni bir yetkiye (5275 s. Kanun m. 66) dayandığından, bu kayıtlar hukuka uygun delildir. Sanığın telefonda hakaret etmesi durumunda bu kayıtlar delil olarak kullanılabilir.”
“Cezaevinde telefon görüşmelerinin idarece dinlenmesi ve kaydedilmesi kanuni bir yetkiye (5275 s. Kanun m. 66) dayandığından, bu kayıtlar hukuka uygun delildir. Sanığın telefonda hakaret etmesi durumunda bu kayıtlar delil olarak kullanılabilir.”
Bylock Tespiti (Yargıtay 16. CD 2017/3761 E.):
Örgüt üyeliği için delil kabul edilen Bylock tespit tutanakları ve ekleri, duruşmada sanığa okunmalı ve diyecekleri sorulmalıdır (CMK 217/1). Yetersiz ve eksik sorgulama ile, bu belgeler tartışılmadan hüküm kurulamaz.
Örgüt üyeliği için delil kabul edilen Bylock tespit tutanakları ve ekleri, duruşmada sanığa okunmalı ve diyecekleri sorulmalıdır (CMK 217/1). Yetersiz ve eksik sorgulama ile, bu belgeler tartışılmadan hüküm kurulamaz.
