Duruşma Tutanağının İspat Gücü

Ceza davasında “duruşmada şu oldu, bu söylendi” iddiasının tek kanıtı duruşma tutanağıdır. Tutanak, aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan belgelerdendir.

Tek İspat Aracı

Duruşmada Hazır Bulunması Gereken Kişiler

Bir ceza davasının görülebilmesi (duruşmanın yapılabilmesi) için mahkeme heyetinin ve diğer süjelerin eksiksiz olması gerekir. Aksi takdirde yapılan işlemler hukuka aykırı olur.

Kimler Mutlaka Bulunmalı?

Duruşmada Anlatılması Zorunlu Belge ve Tutanaklar

Ceza duruşmasında, dosyada bulunan tüm belgelerin tek tek okunması mümkün değildir. Ancak hükme esas alınacak önemli belgelerin duruşmada taraflara anlatılması (eski tabirle “okunması”) zorunludur.

Hangi Belgeler Anlatılır?

CMK m. 209 uyarınca, şu belgelerin duruşmada anlatılması zorunludur:

• Naip veya istinabe yoluyla sorgusu yapılan sanığa ait sorgu tutanakları,
• Naip veya istinabe yoluyla dinlenen tanığın ifade tutanakları,
• Muayene ve keşif tutanakları,
• Delil olarak kullanılacak diğer belgeler ve yazılar,
• Adli sicil özetleri,
• Sanığın kişisel ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgeler.

Duruşmada Okunmasıyla Yetinilebilecek Belgeler

Ceza yargılamasında tanıkların mahkeme huzurunda bizzat dinlenmesi esas (yüzyüzelik ilkesi) olsa da, bazı zorunlu hallerde tanık ifadesinin tutanaktan okunmasıyla yetinilmesine izin verilmiştir.

Hangi Hallerde Okunur?

Tarafların Rızası

Cumhuriyet savcısı, sanık ve müdafii anlaşırlarsa (birlikte rıza gösterirlerse), tanığın mahkemeye gelmesine gerek kalmadan sadece önceki ifadesinin okunmasıyla yetinilebilir.

Duruşmada Okunmayacak Belgeler

Ceza yargılamasında “sözlülük” ve “yüzyüzelik” ilkeleri gereği, delillerin doğrudan mahkeme huzurunda tartışılması gerekir. Bu nedenle, bazı durumlarda sadece belgelerin okunmasıyla yetinilemez, ilgili kişinin bizzat dinlenmesi gerekir.

Tanık Dinlenmesi Şarttır

Duruşmanın Açıklığı İlkesi

Ceza yargılamasında “aleniyet” (açıklık) esastır. Bu ilke, yargılamanın halkın denetimine açık olmasını ve adil bir yargılama yapılmasını sağlamayı amaçlar.

Herkese Açıktır

İstisnalar: Kapalı Duruşma

Genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde, duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına mahkemece karar verilebilir.

Sanığın Mahkemeden Uzaklaşması

Mahkemeye gelen sanık, duruşmanın sonuna kadar orada bulunmak zorundadır. Ancak bazen sanıklar duruşma sırasında kaçabilir veya ara verildikten sonra geri gelmeyebilirler. Bu durumda yargılamanın akıbeti ne olur?

Kaçış Önlemleri

CMK m. 194 uyarınca, mahkeme, sanığın duruşmanın devamı süresince hazır bulunmasını sağlamak ve kaçmasını (savuşmasını) önlemek için gereken tedbirleri alır.

Kaçarsa Ne Olur?

Sanık duruşmadan kaçar veya ara vermeyi izleyen oturuma gelmezse, eğer daha önce usulüne uygun olarak sorgusu yapılmışsa ve artık hazır bulunmasına gerek görülmezse, dava yokluğunda bitirilebilir.

Sanığın Duruşmaya Müdafi Gönderebilmesi

Sanığın mahkemeye gelememesi veya duruşmadan bağışık tutulması, savunma hakkından vazgeçtiği anlamına gelmez. Sanık bizzat orada olmasa bile avukatı aracılığıyla temsil edilir.

Müdafiin Yetkisi

CMK m. 197 uyarınca, sanık hazır bulunmasa da müdafii (avukatı) bütün oturumlarda hazır bulunmak yetkisine sahiptir.

Sanığın Önceki İfadesinin Okunması

Sanık, duruşmada sorgusu sırasında soruşturma evresindeki (polis veya savcılık) ifadesinden farklı şeyler söyleyebilir veya susma hakkını kullanabilir. Bu durumda maddi gerçeği bulmak için önceki ifadeleri devreye girer.

Çelişki Halinde Okunma

Sorgu Sırasında Sanığın Mahkeme Salonundan Çıkarılabilmesi

Ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkması her şeyden önemlidir. Bazen bir sanığın duruşma salonunda bulunması, diğer kişilerin (tanıkların veya suç ortaklarının) gerçeği anlatmasını engelleyebilir (korku, baskı vb. nedenlerle).

Hangi Durumda Çıkarılır?

CMK m. 200 uyarınca, sanığın yüzüne karşı suç ortaklarından birinin veya bir tanığın gerçeği söylemeyeceğinden endişe edilirse, mahkeme o sanığın duruşma salonundan geçici olarak çıkarılmasına karar verebilir.

Sanık Döndüğünde Ne Yapılır?

Sanık tekrar salona alındığında, onun yokluğunda yapılan işlemler ve tutulan tutanaklar kendisine okunur ve gerektiğinde içeriği anlatılır. Bu, sanığın savunma hakkının kısıtlanmaması için zorunludur.