Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılmada Kıdem Tazminatı
Ülkemizde erkek vatandaşlar için zorunlu olan askerlik hizmeti, çalışma hayatını kesintiye uğratan önemli bir süreçtir. 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, muvazzaf askerlik nedeniyle işinden ayrılmak zorunda kalan işçilere kıdem tazminatı hakkı tanımıştır.
Kıdem Tazminatı İçin Gerekli Şartlar
Askerlik nedeniyle kıdem tazminatı alabilmek için şu şartların sağlanması gerekir:
- En Az 1 Yıllık Kıdem: İşçinin o işyerinde en az 1 yıldır çalışıyor olması gerekir.
- Muvazzaf Askerlik: Ayrılışın nedeni, zorunlu (muvazzaf) askerlik hizmeti olmalıdır. Bedelli askerlik de bu kapsama dahildir.
- Belge İbrazı: İşçinin askerlik şubesinden aldığı sevk belgesini (sülüs) veya çağrı pusulasını işverene ibraz etmesi gerekir.
İstifa Ne Zaman Yapılmalı?
İşçi, askere gitmeden “makul bir süre” önce işten ayrılabilir. Yargıtay kararlarına göre, askerlik nedeniyle fesih hakkı, birliğe teslim tarihinden önceki makul bir sürede (örneğin yol hazırlığı, dinlenme vb. için birkaç hafta veya 1-2 ay önce) kullanılabilir. Ancak işçi askere gitmesine 1 yıl varken “askerlik nedeniyle” istifa ederse, bu durum hakkın kötüye kullanımı sayılabilir ve tazminat alamayabilir.
İhbar Süresi ve Tazminatı
Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, kıdem tazminatını alır ancak ihbar tazminatı alamaz. Çünkü iş sözleşmesini sona erdiren taraf kendisidir. Ayrıca, askerlik nedeniyle yapılan fesihte işçinin işverene ihbar süresi tanımasına gerek yoktur, derhal fesih yapabilir.
Askerlik Dönüşü İşe Başlama Hakkı
İş Kanunu’nun 31. maddesi, askerlik dönüşü işçiye tekrar işe alınma konusunda bir öncelik hakkı tanır. Askerliği biten işçi 2 ay içinde eski işyerine başvurursa, işveren açık pozisyon varsa öncelikle bu işçiyi işe almak zorundadır. Almazsa işçiye 3 aylık ücret tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.
Bedelli Askerlikte Durum
Bedelli askerlik (21 gün veya 1 ay süreli) nedeniyle işten ayrılanlar da kıdem tazminatına hak kazanırlar. Ancak bedelli askerlik yapanlar genellikle işten ayrılmak yerine “ücretsiz izin” alarak iş sözleşmelerini askıda tutmayı ve dönüşte aynı işe devam etmeyi tercih ederler.
