Adli Kolluk Nedir ve Görevleri Nelerdir?
Ceza soruşturmalarında Cumhuriyet savcısının talimatları doğrultusunda delil toplayan, şüpheliyi yakalayan ve olay yerini inceleyen birime “adli kolluk” denir. Adli kolluk, bir teşkilatın tamamı değil, o teşkilat içinde adli görevleri yürüten birimlerdir.
Adli Kolluğun Tanımı ve Kapsamı
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 164. maddesinde adli kolluğun kimlerden oluştuğu açıkça sayılmıştır.
CMK Madde 164/1: “Adlî kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri, 10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2.7.1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade eder.”
Buna göre adli kolluk görevini yürüten başlıca birimler şunlardır:
- Emniyet Teşkilatı (Polis),
- Jandarma Teşkilatı,
- Sahil Güvenlik Komutanlığı,
- Gümrük Muhafaza Teşkilatı.
Kime Bağlıdırlar?
Adli kolluk görevlileri, soruşturma işlemleri bakımından doğrudan Cumhuriyet savcısının emrindedir. CMK m. 164/2 uyarınca; “Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adlî kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adlî görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.”
Diğer Kolluk Birimlerinin Görevi
CMK’nın 165. maddesi uyarınca, gerektiğinde veya Cumhuriyet savcısının talebi halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, ilgili kolluk görevlileri hakkında da adli görevleri dolayısıyla Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.
