Yasal Çalışma Süresi ve Haftalık Sınırlar
Türk İş Hukuku’nda işçinin sağlığını korumak ve sosyal hayatını dengelemek amacıyla çalışma süreleri kesin sınırlarla çizilmiştir. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi, genel çalışma süresini düzenleyen temel hükümdür.
1. Genel Haftalık Çalışma Süresi
İş Kanunu’na göre genel çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Bu süre, aksi kararlaştırılmamışsa çalışılan günlere eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
- Haftada 6 gün çalışılan bir işyerinde günlük çalışma süresi 7.5 saattir.
- Haftada 5 gün çalışılan bir işyerinde ise günlük çalışma süresi 9 saattir.
2. Günlük Çalışma Sınırı ve Dinlenme
Haftalık süre ne olursa olsun, bir işçinin günlük çalışması (ara dinlenmeler hariç) 11 saati asla geçemez. Bu kural mutlak emredici niteliktedir ve işçinin onayı olsa dahi ihlal edilemez.
3. Özel Sektör ve Maden İşleri Farkı
Kanun, riskli iş kollarında süreleri daha kısa tutmuştur:
- Yer Altı Maden İşleri: Haftalık 37.5 saat ve günlük 7.5 saatlik mutlak sınır mevcuttur.
- Gece Çalışmaları: Gece döneminde (20:00 – 06:00 arası) yapılan çalışmalar, kural olarak günlük 7.5 saati aşamaz (Turizm, sağlık ve güvenlik sektörleri hariç).
4. Çalışma Süresinin Belgelenmesi
İşveren, işçilerin günlük çalışma sürelerini belgelemek (kart basma, imza föyü vb.) zorundadır. Olası bir fazla mesai uyuşmazlığında ispat yükü işverendedir; ancak işçinin imzalı bordrosunda fazla mesai tahakkuku varsa, işçi bunun üzerinde bir çalışma yaptığını yazılı delille ispat etmelidir.
Sonuç olarak; 45 saatlik sınır, fazla mesai hesaplamalarının başlangıç noktasıdır. Bu süreyi aşan her çalışma yasal olarak ek ücrete tabidir.
