Ücret Kesme Cezasında Kesinti Limiti
İşverenin işçiye disiplin cezası olarak uygulayabileceği “ücret kesme cezası”, işçinin ekonomik varlığını tehdit etmemesi için katı bir üst sınırla sınırlandırılmıştır. Bu limit, işverenin keyfi ve orantısız kesintiler yapmasını engellemeyi amaçlar.
Yasal Üst Sınır: İki Günlük Ücret
4857 sayılı İş Kanunu’nun 38. maddesinin ikinci fıkrası, kesinti limitini şu şekilde belirlemiştir:
Madde 38/2 – İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.
Bu hükümden anlaşılması gereken şudur:
- İşçi o ay içinde kaç tane disiplin suçu işlemiş olursa olsun, maaşından yapılacak toplam kesinti tutarı, 2 günlük yevmiyesini geçemez.
- Örneğin günlük brüt ücreti 1.000 TL olan bir işçiden, o ay en fazla 2.000 TL kesinti yapılabilir.
Kesintinin Hesaplanması
Kesinti limiti hesaplanırken işçinin çıplak brüt ücreti esas alınır. Fazla mesai, prim, ikramiye gibi ek ödemeler bu hesaba dahil edilmez. Ancak, parça başı veya akort usulü çalışanlarda, o dönemdeki ortalama günlük kazanç dikkate alınır.
Birden Fazla Ayda Uygulama
Eğer işçinin işlediği suçlar nedeniyle kesilmesi gereken ceza miktarı 2 günlük ücreti aşıyorsa, kalan kısım o ay kesilemez. Ancak Kanun’un lafzı ve Yargıtay uygulamalarına göre, kalan cezanın sonraki aylara devredilip devredilemeyeceği tartışmalıdır. Genel kabul gören görüş, disiplin cezasının caydırıcılığı ve derhal uygulanması ilkesi gereği, bir ayda uygulanamayan kısmın sonraki aylara sarkıtılmaması gerektiği yönündedir. Yani limit aşıldığında, aşan kısım işçiden tahsil edilemez.
Hukuka Aykırı Kesintinin Sonuçları
İşveren bu limiti aşarak kesinti yaparsa:
- İşçi, eksik ödenen ücretini faiziyle birlikte talep edebilir.
- İş Kanunu Md. 24/II-e uyarınca “ücretin eksik ödenmesi” nedeniyle haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanabilir ve kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir.
- İşverene idari para cezası uygulanır.
