Sendika Üyeliği ve Sendikal Tazminat Güvencesi
Anayasa ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca, her işçi özgürce bir sendikaya üye olma veya üyelikten ayrılma hakkına sahiptir. İşverenin bu sürece müdahale etmesi veya sendikal nedenlerle işçiye baskı yapması ağır yaptırımlara tabidir.
1. Sendikaya Üye Olma Süreci
Sendika üyeliği için kimseden izin alınması gerekmez:
- 15 yaşını dolduran her işçi sendikaya üye olabilir.
- Üyelik işlemleri sadece e-Devlet kapısı üzerinden online olarak yapılır.
- İşverenin işçinin hangi sendikaya üye olduğunu sorgulama veya engelleme hakkı yoktur.
2. Sendikal Güvence Nedir?
İşveren, işçilerin sendikal haklarını kullanmalarını engelleyemez. Bu kapsamda;
- İşçilerin işe alınması, sendikaya üye olma veya olmama şartına bağlanamaz.
- İşveren, sendika üyesi olan ve olmayan işçiler arasında ücret, çalışma saatleri veya işin dağıtımı konusunda ayrımcılık yapamaz.
- İşçi, mesai saatleri dışında veya işverenin izniyle mesai saatleri içinde sendikal faaliyetlere katıldığı için işten çıkarılamaz.
6356 Sayılı Kanun Madde 25: “İşçilerin işe alınmaları; belirli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri… şartına bağlanamaz. İşçiler, sendikaya üye olmaları veya sendikal faaliyetlere katılmaları nedeniyle işten çıkarılamaz.”
3. Sendikal Tazminat (Ağır Yaptırım)
Eğer bir işçi, sendikal nedenlerle işten çıkarılırsa veya ayrımcılığa uğrarsa;
İşçi, işe iade davasının yanı sıra Sendikal Tazminat davası açabilir. Bu tazminat tutarı, işçinin en az 1 yıllık ücreti tutarındadır.
Bu tazminatın en önemli özelliği; işyerinde 30 işçi çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın tüm işçiler tarafından talep edilebilmesidir.
4. İspat Yükü
Sendikal ayrımcılık iddialarında, işçi bu ayrımcılığı haklı gösterecek emareler sunduğunda, işveren feshin veya işlemin sendikal bir nedene dayanmadığını ispat etmekle yükümlüdür.
Sonuç olarak; sendika üyeliği demokratik bir haktır. İşverenlerin sendikalaşmayı bir tehdit olarak görüp işçi çıkarması, hukuk sistemimizde “bir yıllık maaş” gibi çok ağır bir mali bedelle cezalandırılmaktadır.