Muvazaalı Taşeronlukta İşe İade Kime Karşı Açılır?
Asıl işveren ile alt işveren (taşeron) arasındaki ilişkinin, işçilerin haklarını kısıtlamak amacıyla hileli (muvazaalı) olarak kurulması durumunda, işçinin iş sözleşmesi feshedilirse ciddi bir hukuki ihtilaf doğar. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi, bu tür danışıklı işlemleri geçersiz sayarak işçiyi gerçek işvereniyle doğrudan ilişkilendirir.
Muvazaa Halinde İşçi Statüsü (Md. 2/7)
Kanun maddesi çok net bir yaptırım getirmiştir:
Bu hüküm gereği; kağıt üzerinde taşeron işçisi görünen kişi, hukuken aslında fabrikanın, bankanın veya kamu kurumunun (asıl işverenin) kadrolu personeli statüsündedir.
İşe İade Davasında Husumet Yönetimi
Muvazaalı bir ilişkide işe iade davası açarken şu stratejik yol izlenmelidir:
- Davalı Taraf: Dava mutlaka hem asıl işverene hem de alt işverene karşı birlikte açılmalıdır.
- Muvazaa Tespiti: Mahkeme muvazaayı tespit ettiğinde, işçinin asıl işverenin işyerine iadesine karar verir. Bu durumda alt işveren, sadece bir aracı kurum olarak görülür.
- Arabuluculuk Şartı: Arabuluculuk başvurusunda da her iki tarafın muhatap olarak gösterilmesi yasal bir zorunluluktur.
Muvazaalı Taşeronluğun Somut Göstergeleri
Yargıtay incelemelerinde şu hususlar muvazaa kanıtı sayılır:
- İşçinin doğrudan asıl işverenin amirlerinden emir ve talimat alması.
- İşçinin yaptığı işin, asıl işverenin esas faaliyet konusu (asıl iş) olması ve uzmanlık gerektirmemesi.
- İşçinin daha önce asıl işverenin işçisi iken hakları kısıtlanarak taşerona devredilmesi.
- Taşeron şirketin kendine ait bağımsız bir organizasyonunun ve ekipmanının bulunmaması.
Mali Sorumluluk
Muvazaa tespit edilen dosyalarda; boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı gibi tüm alacaklardan asıl işveren ve alt işveren müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulur. Ancak asıl muhatap her zaman gerçek işveren olan asıl işverendir.
Sonuç
Muvazaalı taşeronluk, işverenin yasal sorumluluklardan kaçmak için başvurduğu bir yoldur; ancak İş Kanunu bu yolu işçi lehine tamamen kapatmıştır. İşçiler, muvazaa iddiasıyla açacakları davalarda gerçek işverenlerinin kadrosuna geçme ve emsal işçilerin tüm haklarından geriye dönük yararlanma imkanına sahiptirler. Husumetin doğru yöneltilmesi davanın başarısı için hayati önemdedir.
