Lojman Tahsisi ve Ücret Niteliği
İşverenlerin çalışanlarına barınma imkanı sağlaması amacıyla sunduğu lojman tahsisi, iş hukukunda “ayni yardım” kapsamında değerlendirilen ve ekonomik bir değeri olan önemli bir haktır. Lojmanın ücret niteliği taşıması, işçinin tazminat haklarını doğrudan etkileyen bir unsurdur.
1. Lojman Tahsisi Giydirilmiş Ücrete Dahil midir?
Evet, lojman tahsisi para ile ölçülebilen bir menfaat olduğu için giydirilmiş brüt ücret hesaplamasında dikkate alınır. İşçinin kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanırken, lojmanın o bölgedeki rayiç kira bedeli veya işverene maliyeti belirlenerek çıplak maaşa ilave edilir.
2. Lojmandan Tahliye Koşulları
İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte lojman hakkı da kural olarak sona erer. Ancak tahliye süreci Borçlar Kanunu ve ilgili yönetmeliklere tabidir:
- İş sözleşmesi haklı nedenle feshedilse dahi işçiye makul bir tahliye süresi verilmelidir.
- Lojman sözleşmesinde özel bir süre kararlaştırılmamışsa, genel hükümler uygulanır.
3. Lojmanın Geri Alınması
İş devam ederken işverenin lojman hakkını tek taraflı iptal etmesi, çalışma koşullarında esaslı değişiklik (İş Kanunu Md. 22) anlamına gelir. İşçinin yazılı onayı olmadan bu hak elinden alınamaz veya kira istenemez.
4. Vergi ve SGK Boyutu
Lojman tahsisi ayni bir yardım olduğu için kural olarak SGK primine tabi değildir. Ancak Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, lojmanın kira bedeli üzerinden belirli muafiyet sınırları aşıldığında vergilendirme söz konusu olabilir.
Sonuç olarak; lojman tahsisi sadece bir barınma imkanı değil, işçinin emeğinin karşılığı olan mali bir haktır. Tazminat hesaplarında lojman değerinin atlanması, işçinin ciddi bir maddi kayba uğramasına neden olur.
