18 Yaş Altı ve 50 Yaş Üstü İşçilerin İzin Hakkı
İş Kanunu, sosyal koruma ilkesi gereğince belirli yaş gruplarındaki işçilerin fiziksel ve biyolojik ihtiyaçlarını gözeterek onlara daha uzun dinlenme süreleri tanımıştır. Bu kapsamda genç ve yaşlı işçiler için özel bir izin tabanı belirlenmiştir.
1. Sosyal Koruma Basamağı: 20 Gün
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesinin son fıkrası uyarınca; onsekiz ve daha küçük yaştaki işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.
2. Elli Yaş Üstü İşçilerde Kıdem İlişkisi
50 yaş ve üzerindeki işçiler için 20 günlük süre bir “tabandır”. Eğer işçinin kıdemi 15 yılı aşmışsa, kıdeme bağlı olarak kazandığı 26 günlük izin hakkı baki kalır. Yani yaş nedeniyle izin hakkı 20 günün altına düşemez ama kıdem nedeniyle daha yukarıya çıkabilir.
3. Genç İşçilerde Eğitim ve Dinlenme Hakkı
18 yaş altı işçilere tanınan 20 günlük asgari izin hakkı, gençlerin gelişimi ve eğitim hayatına uyum sağlamaları amacıyla getirilmiştir. Bu kural emredici nitelikte olup, işçinin rızası olsa dahi 20 günden az izin kullandırılması hukuka aykırıdır.
4. Yargıtay Uygulaması ve Cezalar
İşverenlerin yaş kriterini gözden kaçırarak bu gruplara 14 gün izin kullandırması durumunda;
- İşçi, eksik kullandırılan her günün ücretini (işten ayrılırken) talep edebilir.
- İş müfettişleri tarafından yapılan denetimlerde, her işçi ve her eksik gün için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır.
Sonuç olarak; insan kaynakları birimleri ve işverenler, izin listelerini oluştururken sadece kıdem tarihlerine değil, çalışanların doğum tarihlerine de dikkat etmelidir. 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar için “20 gün” sınırının kırmızı çizgi olduğu unutulmamalıdır.
