Geçersiz Sebeple Yapılan Feshin Sonuçları
İş mahkemesi veya özel hakem tarafından yapılan inceleme neticesinde; işverenin fesih bildiriminde geçerli bir sebep göstermediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı tespit edilirse feshin geçersizliğine karar verilir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi, bu durumun hukuki ve mali sonuçlarını ayrıntılı olarak düzenlemiştir.
1. İşe Başlatma Yükümlülüğü ve Tazminat
Feshin geçersizliğine karar verildiğinde işveren, işçiyi başvurusu üzerine bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşveren işçiyi işe başlatmazsa;
- İşçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında “İşe Başlatmama Tazminatı” ödemekle yükümlü olur (Md. 21/1).
- Tazminat miktarı mahkemece feshin geçersizliği kararı ile birlikte belirlenir.
2. Boşta Geçen Süre Ücreti ve Diğer Haklar
Kararın kesinleşmesine kadar işçinin çalıştırılmadığı süre için, işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücreti ve diğer hakları (ikramiye, prim, sosyal yardımlar vb.) ödenir (Md. 21/3). Bu süre için işçinin SGK primleri de işverence geriye dönük olarak yatırılır.
3. İşe Başvuru ve Başlatma Prosedürü
İşçinin bu haklardan yararlanabilmesi için kesinleşen mahkeme kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunması şarttır. İşçi bu süre içinde başvurmazsa, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işçi sadece feshe bağlı tazminatlarını (kıdem, ihbar) alabilir.
4. Daha Önce Yapılan Ödemelerin Mahsubu
İşveren fesih anında işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödemişse;
- İşçi işe başlatılırsa: Yapılan bu ödemeler, işçiye ödenecek “boşta geçen süre ücretinden” mahsup edilir.
- İşçi işe başlatılmazsa: Fesih, işe başlatılmadığı tarih itibarıyla kesinleşmiş sayılacağından; kıdem ve ihbar tazminatı yeni ücret üzerinden tekrar hesaplanır ve eski ödemeler farktan düşülür.
Arabuluculukta Anlaşma Hali: Taraflar arabuluculuk aşamasında işe iade konusunda anlaşırlarsa; işe başlatma tarihini, boşta geçen süre ücretinin ve işe başlatmama tazminatının parasal miktarını net olarak belirlemek zorundadırlar (Md. 21/son).
Sonuç
Geçersiz fesih kararı, işverene işçiyi ya aynen iade etme ya da ağır bir tazminat yükü altına girme seçeneklerini sunar. Bu düzenleme, iş güvencesinin etkinliğini sağlamak ve işvereni fesih hakkını kullanırken daha sorumlu davranmaya itmek amacı taşır. İşçinin haklarını tam alabilmesi için 10 günlük başvuru süresini kaçırmaması hayati önemdedir.
