54
Geçerli Fesih ile Haklı Fesih Arasındaki Farklar
İş hukukunda işverenin iş sözleşmesini sona erdirmesi iki ana başlık altında toplanır: “Geçerli Nedenle Fesih” (Md. 18) ve “Haklı Nedenle Fesih” (Md. 25). Bu iki kavram, sonuçları (tazminat, ihbar süresi vb.) bakımından birbirinden tamamen farklıdır.
Kavramsal Farklar
- Haklı Fesih (Md. 25): İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı, çok ağır bir davranışta bulunması (hırsızlık, hakaret, devamsızlık vb.) veya sağlık, zorlayıcı sebepler gibi durumların oluşmasıdır. Sözleşme derhal sona erer.
- Geçerli Fesih (Md. 18): İşçinin yeterliliğinden veya davranışlarından (haklı fesih ağırlığında olmayan) ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle yapılan fesihtir. Sözleşme ihbar süresi sonunda sona erer.
Temel Farklar Tablosu
| Özellik | Haklı Fesih (Md. 25) | Geçerli Fesih (Md. 18) |
|---|---|---|
| Kıdem Tazminatı | Ödenmez (Ahlak ve iyi niyet hallerinde) | Ödenir (1 yıl kıdem varsa) |
| İhbar Tazminatı | Ödenmez (Derhal fesih) | Ödenir (veya ihbar süresi kullandırılır) |
| İşsizlik Maaşı | Genellikle alınamaz (Kod 29 gibi durumlarda) | Alınabilir |
| Savunma Alma | Zorunlu değil (Yargıtay önerir) | Zorunlu (Davranış ve verim nedenli ise) |
| Fesih Süresi | Derhal (Anında) | İhbar süresi sonunda |
| İşe İade Davası | Açılabilir | Açılabilir |
Özetle: Haklı fesih, işçinin kusurunun çok ağır olduğu ve işverenden iş ilişkisini sürdürmesinin beklenemeyeceği hallerdir. Geçerli fesih ise iş ilişkisinin sürdürülmesinin zorlaştığı ancak imkansız olmadığı, tazminatların ödenerek yolların ayrıldığı hallerdir.
Sonuç
Bir feshin haklı mı yoksa geçerli mi olduğu, her somut olayın özelliğine göre mahkemelerce belirlenir. Ancak genel kural; işverenin haklı fesih yapabilmesi için elinde çok güçlü ve somut delillerin olması, aksi takdirde geçerli fesih yolunu seçmesinin daha güvenli olduğudur.
