Fazla Sürelerle Çalışma ve Ücretlendirme Kuralları
İş hukukunda sıkça birbirine karıştırılan iki kavram vardır: “Fazla Çalışma” ve “Fazla Sürelerle Çalışma”. Bu ayrım, özellikle haftalık çalışma süresi yasal sınır olan 45 saatin altında belirlenmiş işyerleri için kritik önem taşır.
1. Fazla Sürelerle Çalışma Nedir?
Eğer bir işyerinde haftalık çalışma süresi sözleşme ile 45 saatin altında (örneğin 40 saat) belirlenmişse; bu süreden (40 saatten) başlayıp 45 saate kadar yapılan çalışmalara “Fazla Sürelerle Çalışma” denir.
- 40 saatten 45 saate kadar olan kısım: %25 zamlıdır.
- 45 saati aşan her saat: %50 zamlıdır (Fazla Çalışma).
2. Ücret Hesaplama ve Zam Oranı
Fazla sürelerle çalışma yapan işçiye, çalıştığı her bir saat için normal saatlik ücretinin %25 zamlı hali ödenir.
– 5 saat (40-45 arası) için %25 zamlı ücret,
– 3 saat (45-48 arası) için %50 zamlı ücret alır.
3. Serbest Zaman Kullanım Hakkı
İşçi, zamlı ücret yerine izin kullanmak isterse; fazla sürelerle çalıştığı her 1 saat karşılığında 1 saat 15 dakika serbest zaman (ücretli izin) kullanabilir. Bu izin 6 ay içinde kullandırılmalıdır.
4. Yıllık Sınır ve Kapsam
Fazla sürelerle çalışma da yıllık 270 saatlik genel fazla mesai sınırı içindedir. Ayrıca, yer altı maden işleri gibi özel kanunla süresi düşürülmüş işlerde bu kavram farklı uygulanabilir (Madenlerde 37.5 saati aşan her an %100 zamlıdır).
Sonuç olarak; iş sözleşmenizde haftalık çalışma süreniz 45 saatin altında ise, 45 saate kadar olan ek mesailerinizin %25 zamlı olarak ödenmesi yasal hakkınızdır. İşverenlerin tüm mesaileri tek bir orandan hesaplaması işçi aleyhine ise usulsüzdür.
