Çağrı Üzerine Çalışma ve Ek Mesai Kuralları
İş Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenen “Çağrı Üzerine Çalışma”, işçinin iş görme borcunu işverenin ihtiyaç duyması halinde yerine getirdiği, part-time (kısmi süreli) bir çalışma modelidir. Bu esnek modelde çalışma süreleri ve mesai hakları özel kurallara tabidir.
1. Varsayılan Çalışma Süresi (20 Saat Kuralı)
Çağrı üzerine çalışma sözleşmesinde haftalık çalışma süresi taraflarca serbestçe belirlenebilir. Ancak;
- Haftalık süre kararlaştırılmamışsa, çalışma süresi yasal olarak haftalık 20 saat sayılır.
- İşveren, bu 20 saatlik işi verse de vermese de ücretini ödemek zorundadır.
2. Çağrı Usulü ve Süre Sınırları
İşveren, işçiyi çalışmaya çağırmadan en az 4 gün önce bildirim yapmalıdır (Sözleşmede aksi yoksa). Ayrıca işçi her çağrıldığında en az kesintisiz 4 saat çalıştırılmak zorundadır. Yarım saatlik iş için işçiyi çağırmak yasal değildir.
3. Çağrı Üzerine Çalışmada Fazla Mesai Olur mu?
Çağrı üzerine çalışan işçiler özünde kısmi süreli çalışanlardır. İş Kanunu’nun 41/8 maddesi, kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlara “fazla sürelerle çalışma” ve “fazla çalışma” yaptırılamayacağını öngörmektedir.
- Yasak: Kanuna göre bu işçilere kararlaştırılan sürenin (örneğin 20 saatin) üzerinde çalışma yaptırılması kural olarak yasaktır.
- Uygulama: Eğer işçi yine de kararlaştırılan sürenin üzerinde çalıştırılırsa; 45 saate kadar olan her saat için %25 zamlı, 45 saati aşarsa %50 zamlı ücret ödenmelidir.
4. Yıllık İzin ve Kıdem Hesabı
Çağrı üzerine çalışan işçilerin kıdemleri ve yıllık izin hakları, işe başladıkları tarihten itibaren takvim yılı esas alınarak hesaplanır. Sadece çalıştıkları günler değil, tüm süreler kıdemine dahil edilir.
Sonuç olarak; çağrı üzerine çalışma işverene esneklik sağlarken, işçiye de “asgari çalışma garantisi” sunar. Sözleşmedeki süreyi aşan çalışmalar ise mutlaka zamlı olarak ücretlendirilmelidir.
