Asgari Ücretin Altında Maaş Ödenmesi Suç mudur?

Türkiye Cumhuriyeti hukukunda asgari ücret, işçiye ödenmesi emredilen mutlak taban sınırdır. Bu sınırın altında ücret belirlenmesi veya ödenmesi, sadece bir sözleşme ihlali değil, aynı zamanda ciddi idari ve mali yaptırımları olan hukuki bir aykırılıktır.

İdari Para Cezaları (İş Kanunu Md. 102/a)

İş Kanunu, asgari ücret ihlallerini doğrudan para cezasına bağlamıştır. İlgili madde uyarınca;

Bu ceza, ihlalin her bir işçi için ve her bir ay için ayrı ayrı hesaplanması nedeniyle, işverenler için çok yüksek maliyetlere ulaşabilmektedir.

İşçinin Haklı Nedenle Fesih Hakkı (Md. 24/II-e)

Ücretin asgari ücretin altında belirlenmesi veya fiilen eksik ödenmesi (elden geri alma dahil), işçi açısından “çalışma şartlarının uygulanmaması” ve “kanuna aykırı ücret hesabı” niteliğindedir. Bu durumda işçi;

• İş sözleşmesini ihbar süresini beklemeksizin derhal feshedebilir.
• En az 1 yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatını talep edebilir.
• Son 5 yıla dönük olarak asgari ücret ile ödenen tutar arasındaki fark alacaklarını faiziyle isteyebilir.

SGK ve Vergi İhlalleri

Asgari ücretin altında ödeme yapılması, genellikle SGK primlerinin ve vergilerin de eksik bildirilmesi sonucunu doğurur. Bu durumun tespiti halinde;

1. Eksik Prim Tahakkuku: SGK, eksik günleri ve kazançları resen tamamlar, gecikme cezası ve faizi uygular.
2. Teşviklerin İptali: İşverenin yararlandığı tüm sigorta prim teşvikleri ve asgari ücret destekleri iptal edilerek geçmişe dönük faiziyle geri alınır.
3. Vergi Usulsüzlüğü: Vergi dairesince vergi ziyaı cezası kesilir.

Sonuç

Asgari ücret, işçinin insanca yaşaması için devlet garantisi altına alınmış bir haktır. İşverenlerin “anlaştık”, “işçi rıza gösterdi” gibi savunmaları hukuken geçersizdir; zira asgari ücret emredici bir kamu düzeni kuralıdır. İşçiler, eksik kalan her bir kuruşun takibini yargı yoluyla yapabilirler.