Kanun Hükmünü ve Amir Emrini Yerine Getirme
Bir kamu görevlisi (polis, asker, memur), görevini yaparken bazen suç tanımına giren eylemler gerçekleştirebilir. Örneğin polis, şüpheliyi zorla yakalar (Hürriyeti Tahdit) veya icra memuru borçlunun eşyasını zorla alır (Hırsızlık/Gasp gibi görünür). Ancak bu kişiler görevlerini yaptıkları için ceza almazlar.
“(1) Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez.
(2) Yetkili bir merciden verilip, yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan sorumlu olmaz.”
1. Kanun Hükmünü Yerine Getirme
Kanunun emrettiği bir görevi yapan kimse, bu eylem suç tanımına girse bile cezalandırılmaz. Çünkü kanun, bir yandan “yapma” derken diğer yandan görevliye “yap” demektedir. Çelişkiyi çözmek için “görevi yapanı korur”.
- Örnek: Mahkeme kararıyla bir evi aramaya giren polis, “Konut Dokunulmazlığını İhlal” suçu işlemiş sayılmaz.
2. Amir Emrini Yerine Getirme
Ast-üst ilişkisinin olduğu yerlerde (Polis, asker, memuriyet), astın amirinin emrini yapması zorunludur. Ancak bu itaatin bir sınırı vardır: “Konusu Suç Olan Emir Yerine Getirilmez.”
Emrin Hukuka Uygunluğu Denetimi
- Emir Hukuka Uygunsa: Ast emri yapar, sorun yoktur.
- Emir Hukuka Aykırı Ama Suç Değilse: (Örneğin, amir memura mesai saati dışında şahsi işini yaptırıyor). Ast emri yazılı olarak ister, sorumluluk emri verene geçer.
- Emir Konusu Suç Teşkil Ediyorsa: (Örneğin, amir polise “Şu adamı döv” veya “İşkence yap” derse). Bu emir hiçbir surette yerine getirilmez. Yerine getiren ast, “Amirim emretti” diyerek cezadan kurtulamaz. Hem emri veren hem de yapan ceza alır.
Örnek Olay: Bir komutan, askerine “Şu sivili vur” emri verir. Asker vurursa, “Emir kuluyum” savunması geçersizdir. Çünkü sivili vurmak açıkça suçtur. Asker, Kasten Öldürme suçundan yargılanır.
