36
Gönüllü Vazgeçme: Cezayı Kaldıran Kişisel Sebep
Ceza hukuku, suç yoluna giren kişiye son ana kadar bir “dönüş bileti” sunar. Fail, suçun icra hareketlerine başladıktan sonra, kendi iradesiyle suçtan vazgeçerse veya sonucun gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı ceza almaz. Buna Gönüllü Vazgeçme denir.
Türk Ceza Kanunu Madde 36:
“Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; fakat tamam olan kısım esasen bir suç oluşturuyorsa, sadece o suça ait ceza ile cezalandırılır.”
“Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; fakat tamam olan kısım esasen bir suç oluşturuyorsa, sadece o suça ait ceza ile cezalandırılır.”
Altın Köprü Teorisi
Gönüllü vazgeçmenin mantığı “suçluya altın köprü kurmaktır”. Fail suçu işlemekten vazgeçsin, mağdur zarar görmesin diye devlet ona “cezasızlık” ödülü verir.
Şartları Nelerdir?
- Vazgeçme Gönüllü Olmalı: Fail, “yapabilirim ama yapmıyorum” demelidir. Dışarıdan bir engel (polisin gelmesi, mağdurun uyanması) nedeniyle vazgeçerse bu gönüllü vazgeçme değildir, teşebbüstür.
- Suç Tamamlanmamış Olmalı: Suç tamamlandıktan sonra vazgeçme olmaz. (Hırsız parayı çaldıktan sonra geri getirirse gönüllü vazgeçme olmaz, etkin pişmanlık olur.)
Örnek Olay: Ali, Veli’yi öldürmek için silahını doğrultur. Tam tetiğe basacakken pişman olur ve silahı indirir. Ali, “yapabilirdi ama yapmadı”. Bu nedenle gönüllü vazgeçme vardır. Öldürmeye teşebbüsten ceza almaz. Ancak silahı ruhsatsızsa “Silah Bulundurma” suçundan ceza alır.
