Ev Ceza HukukuCeza Muhakemesi Hukukunda Temel Tanımlar: Şüpheli, Sanık, Müdafi ve Vekil

Ceza Muhakemesi Hukukunda Temel Tanımlar: Şüpheli, Sanık, Müdafi ve Vekil

tarafından Avukat Erdal Ersoy
Ceza Muhakemesi Hukukunda Temel Tanımlar: Şüpheli, Sanık, Müdafi ve Vekil thumbnail

Ceza Muhakemesi Hukukunda Temel Tanımlar

Ceza yargılaması sürecinde kullanılan terimlerin doğru anlaşılması, hem vatandaşlar hem de hukukçular için büyük önem taşır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 2. maddesi, bu kanunun uygulanmasında esas alınacak temel tanımları açıkça belirtmiştir.

CMK Madde 2:
(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Şüpheli: Soruşturma evresinde, suç şüphesi altında bulunan kişiyi,
b) Sanık: Kovuşturmanın başlamasından itibaren hükmün kesinleşmesine kadar, suç şüphesi altında bulunan kişiyi,
c) Müdafi: Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı,
d) Vekil: Katılan, suçtan zarar gören veya malen sorumlu kişiyi ceza muhakemesinde temsil eden avukatı,
e) Soruşturma: Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,
f) Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi,
g) İfade alma: Şüphelinin kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini,
h) Sorgu: Şüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından soruşturma veya kovuşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini,
i) Malen sorumlu: Yargılama konusu işin hükme bağlanması ve bunun kesinleşmesinden sonra, maddî ve malî sorumluluk taşıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya bunlara katlanacak kişiyi,
j) Suçüstü:
1. İşlenmekte olan suçu,
2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden hemen sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,
3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanan kimsenin işlediği suçu,
k) Toplu suç: Aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçu,
l) Disiplin hapsi: Kısmî bir düzeni korumak amacıyla yaptırım altına alınmış olan fiil dolayısıyla verilen, seçenek yaptırımlara çevrilemeyen, önödeme uygulanamayan, tekerrüre esas olmayan, şartla salıverilme hükümleri uygulanamayan, ertelenemeyen ve adlî sicil kayıtlarına geçirilmeyen hapsi,
İfade eder.

Şüpheli ve Sanık Ayrımı

Ceza yargılamasında kişi, sürecin aşamasına göre “şüpheli” veya “sanık” sıfatını alır. Bu iki kavramın karıştırılmaması gerekir.

  • Şüpheli: Soruşturma evresinde (suçun öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar) suç şüphesi altında bulunan kişidir.
  • Sanık: Kovuşturma evresinde (iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar) yargılanan kişidir.

Müdafi ve Vekil Farkı

Avukatların ceza yargılamasındaki rolleri, temsil ettikleri tarafa göre isimlendirilir:

  • Müdafi: Şüpheli veya sanığı savunan avukattır.
  • Vekil: Katılanı (mağdur/şikayetçi) temsil eden avukattır.
Dikkat: Ceza yargılamasında sanığın avukatına “vekil” denmez, “müdafi” denir. Bu terminolojik ayrım, avukatın üstlendiği savunma görevinin niteliğini vurgular.

İfade Alma ve Sorgu

Bu iki işlem de kişinin dinlenmesini ifade eder ancak yetkili merci bakımından ayrılır:

  • İfade Alma: Savcı veya Kolluk (Polis/Jandarma) tarafından yapılır.
  • Sorgu: Sadece Hakim veya Mahkeme tarafından yapılır.
Önemli: Kolluk kuvvetleri “sorgu” yapamaz, sadece “ifade” alabilir. Sorgu işlemi, yargısal bir faaliyettir ve hakim güvencesi altındadır.

Bunları beğenebilirsiniz.