Ceza Davalarında Bağlantı ve Birleştirme (CMK 8-11)
Ceza muhakemesinde kural, her dava için ayrı yargılama yapılmasıdır. Ancak maddi gerçeğin daha iyi ortaya çıkarılması, usul ekonomisi ve çelişkili kararların önlenmesi amacıyla, aralarında bağlantı bulunan davalar birleştirilebilir.
1. Bağlantı Kavramı (CMK Madde 8)
(1) Bir kişi, birden fazla suçtan sanık olur veya bir suçta her ne sıfatla olursa olsun birden fazla sanık bulunursa bağlantı var sayılır.
(2) Suçun işlenmesinden sonra suçluyu kayırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme fiilleri de bağlantılı suç sayılır.
- Sübjektif Bağlantı: Failin tekliği (bir kişinin birden çok suç işlemesi).
- Objektif Bağlantı: Fiilin tekliği veya iştirak (bir suçun birden çok kişi tarafından işlenmesi).
2. Davaların Birleştirilerek Açılması (CMK Madde 9)
(1) Bağlantılı suçlardan her biri değişik mahkemelerin görevine giriyorsa, bunlar hakkında birleştirilmek suretiyle yüksek görevli mahkemede dava açılabilir.
3. Görülmekte Olan Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılması (CMK Madde 10)
(1) Kovuşturma evresinin her aşamasında, bağlantılı ceza davalarının birleştirilmesine veya ayrılmasına yüksek görevli mahkemece karar verilebilir.
(2) Birleştirilen davalarda, bu davaları gören mahkemenin tâbi olduğu yargılama usulü uygulanır.
(3) İşin esasına girdikten sonra ayrılan davalara aynı mahkemede devam olunur.
4. Geniş Bağlantı Sebebiyle Birleştirme (CMK Madde 11)
(1) Mahkeme, bakmakta olduğu birden çok dava arasında bağlantı görürse, bu bağlantı 8 inci maddede gösterilen türden olmasa bile, birlikte bakmak ve hükme bağlamak üzere bu davaların birleştirilmesine karar verebilir.
Emsal Yargıtay Kararları
CMK’nın 16. maddesi uyarınca yargılamanın her aşamasında mahkemelerce davaların birleştirilmesine ve ayrılmasına karar verilebilir. Ancak, tek taraflı olarak verilen birleştirme kararından dönülüp davanın yeni bir esasa kaydedilerek yargılamaya devam edilmesi durumunda, önceki birleştirme kararının hukuki geçerliliği kalmaz.
Yargılamaya konu eylemi birlikte gerçekleştirdikleri iddia edilen, ancak yaşı nedeniyle soruşturma aşamasında ayırma kararı verilerek hakkında ayrı bir dava açılan suça sürüklenen çocuklar hakkındaki dava dosyası ile mevcut dosyanın, kanıtların birlikte değerlendirilmesi açısından CMK 8 ve 11. maddeleri gereğince mümkünse birleştirilmesi, mümkün değilse onaylı örneklerinin dosyaya konulması gerekir.
“İddianame okunduktan sonra ayırma kararı verilirse, ayrılan davaya aynı mahkeme bakmaya devam etmelidir. Bu aşamadan sonra görevsizlik veya yetkisizlik ile dosya gönderilemez.”
“Mahkemeler arasında birleştirme konusunda uyuşmazlık çıkarsa, ortak yüksek görevli mahkeme (Örn: Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay) birleştirme gerekip gerekmediğine kesin olarak karar verir.”
Yargıtay uygulamasına göre, iddianamenin okunmasıyla işin esasına girilmiş sayılır. İddianame okunduktan sonra davalar ayrılırsa, dosya başka mahkemeye gönderilemez, aynı mahkeme yargılamaya devam eder.
