Töre Saikiyle Kasten Öldürme (Töre Cinayeti) ve Cezası
Toplumsal bir yara olan ve halk arasında “namus cinayeti” olarak da bilinen eylemler, Türk Ceza Kanunu’nda “töre saikiyle öldürme” (TCK m. 82/1-k) başlığı altında özel bir nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Kanun koyucu, bu tür cinayetleri önlemek ve caydırıcılığı sağlamak amacıyla en ağır cezayı öngörmüştür.
Hukuki Dayanağı ve Amacı
TCK m.82/1-k: “Kasten öldürme suçunun; töre saikiyle işlenmesi halinde, failin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılması öngörülmüştür.”
Düzenleme Amacı: Geleneksel toplumlarda görülen “namus temizleme” anlayışını ortadan kaldırmak, kadın cinayetlerini önlemek ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaktır.
2005 Yılı Değişikliği: Bu madde, AB müzakere süreciyle birlikte kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği kapsamında TCK’ya eklenmiştir.
Töre Saiki Kavramı ve Unsurları
Töre saiki, failin bireysel iradesinden ziyade, mensubu olduğu aile, aşiret, topluluk veya sosyal çevrenin “namus temizleme” anlayışıyla oluşturduğu kollektif baskı sonucu hareket etmesidir.
Töre Saikinin Temel Unsurları
- 1. Kollektif Karar:
- Aile meclisi, aşiret meclisi kararı
- Büyüklerin aldığı kollektif “infaz” kararı
- Toplumsal baskı sonucu oluşan “zorunluluk” hissi
- Birden fazla kişinin “namus temizleme” için baskı yapması
- 2. Namus Gerekçesi:
- “Aile namusuna leke sürdü” anlayışı
- Cinsel davranış veya ilişki gerekçesiyle öldürme
- “Toplum bize ne der” endişesiyle hareket etme
- Kadının özgür iradesini “namus sorunu” olarak görme
- 3. Görev Algısı:
- Failin eylemi “görev” olarak algılaması
- “Yapmak zorundayım” düşüncesiyle hareket etme
- Toplumsal statüsünü koruma kaygısı
- Aile baskısından kurtulamama
- 4. Toplumsal/Geleneksel Motif:
- Geleneksel değer yargıları
- Erkek egemen toplum anlayışı
- Kadının bireysel haklarını tanımama
- Ataerkil aile yapısından kaynaklanan baskı
Cezası Nedir?
Töre saikiyle işlenen kasten öldürme suçunun cezası Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezasıdır.
Haksız Tahrik İndirimi Uygulanır mı?
Töre cinayetleriyle mücadelenin en önemli ayağı “haksız tahrik” konusundadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına ve modern ceza hukuku anlayışına göre, töre saikiyle işlenen cinayetlerde haksız tahrik indirimi uygulanmaz.
Yani fail, “namusumuza leke sürdü, beni tahrik etti” diyerek ceza indiriminden yararlanamaz. Kanun, töreye dayalı öldürmeyi “haksız bir eylem” olarak değil, doğrudan ağırlaştırıcı neden olarak kabul eder.
