Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Hata
Fail, bazen gerçekte var olmayan bir “hukuka uygunluk sebebinin” var olduğunu zannederek hareket eder. Kendisine saldırılmadığı halde saldırıldığını sanır veya izin verilmediği halde izin verildiğini düşünür.
“Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır.”
Putatif (Hayali) Meşru Savunma
En sık karşılaşılan örnektir. Kişi, kendisine saldırılacağını zannederek savunmaya geçer.
Örnek Olay: Gece vakti ıssız bir sokakta yürüyen Ayşe, kendisine doğru hızla gelen ve elini cebine atan bir adam görür. Adamın silah çıkaracağını zannederek çantasındaki biber gazını sıkar ve adama vurur. Oysa adam sadece saatini sormak için yaklaşmış ve cebinden telefonunu çıkarmaktadır.
Analiz: Ayşe, meşru savunma şartlarının (saldırının) oluştuğunu zannetmiştir (hata). Eğer bu hatası “kaçınılmaz” ise (yani o koşullarda herkes aynı hataya düşebilirse), Ayşe ceza almaz. Ancak hatasında “taksir” (dikkatsizlik) varsa, taksirle yaralamadan ceza alabilir.
Rızada Hata
Fail, mağdurun rızası olduğunu zannederek hareket eder.
Örnek: Ahmet, arkadaşı Mehmet’in “istediğin zaman arabamı alabilirsin” dediğini zanneder (oysa Mehmet başka birine demiştir). Ahmet arabayı alır. Hırsızlık kastı yoktur, çünkü rıza olduğunu sanmaktadır.
Hukuka uygunluk sebeplerinde hata, failin “niyetine” göre değerlendirilir.
