34
Geçici Nedenler: Uyku, Hipnoz ve Hastalık Halleri
Ceza ehliyeti sadece yaşla veya akıl hastalığıyla ilgili değildir. Akıl sağlığı yerinde olan bir kişi de, “geçici” bir nedenle iradesini kaybedebilir. Bu durumda işlediği suçtan sorumlu tutulamaz.
Türk Ceza Kanunu Madde 34:
“Geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez.”
“Geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez.”
Hangi Durumlar “Geçici Neden” Sayılır?
- Uyku Hali (Uyurgezerlik): Uyurgezer birinin gece kalkıp ev arkadaşına zarar vermesi veya balkondan aşağı eşya atması durumunda, kişinin iradesi yoktur. Bu nedenle ceza almaz.
- Hipnoz: Hipnoz altındaki kişi, hipnotizörün telkiniyle hareket eder. İradesi kendi elinde değildir. Bu durumda suçu işleyen (fail) hipnoz edilen değil, onu hipnotize edendir (Dolaylı Fail).
- Hastalık Nöbetleri: Epilepsi (sara) krizi geçiren birinin, çırpınırken yanındakine vurması veya elindeki değerli bir eşyayı kırıp dökmesi. Bu hareketler “refleks” niteliğindedir, iradi değildir.
- Şeker Koması (Diyabet): Kan şekeri aşırı düşen veya yükselen birinin bilinç kaybı yaşaması ve bu sırada kazaya neden olması.
- Gebelik ve Lohusalık Psikozu: Bazı durumlarda doğum sonrası yaşanan ağır hormonal değişimler, annenin algılama yeteneğini geçici olarak bozabilir.
Ancak dikkat! Kişi bu durumların olacağını biliyorsa ve önlem almadıysa (örneğin epilepsi hastasının ilaçlarını almadan trafiğe çıkması), taksirle (dikkatsizlikle) işlenen suçtan sorumlu olabilir.
