Basit Taksir ve Bilinçli Taksir Arasındaki İnce Çizgi
Ceza mahkemelerinde trafik kazaları, iş kazaları ve tıbbi hatalar gibi davalarda en çok tartışılan konu, sanığın eyleminin “Basit Taksir” mi yoksa “Bilinçli Taksir” mi olduğudur. Çünkü bu ayrım, verilecek cezanın miktarını önemli ölçüde değiştirir.
Tabloyla Farklar
| Özellik | Basit (Bilinçsiz) Taksir | Bilinçli Taksir |
|---|---|---|
| Failin Öngörüsü | Fail sonucu hiç öngörmemiştir (Aklına gelmemiştir). | Fail sonucun olabileceğini öngörmüştür (Aklına gelmiştir). |
| Failin Tavrı | “Dikkatsizlik ettim, fark etmedim.” | “Bir şey olmaz, ben hallederim, şansım yaver gider.” |
| İsteme Durumu | Sonucu istememiştir. | Sonucu (asla) istememiştir. |
| Ceza | Temel ceza verilir. | Cezada artırım yapılır. |
1. Basit Taksir (Tam Dikkatsizlik)
Burada failin aklında “suç” veya “zarar” ihtimali hiç yoktur. Tamamen dalgınlık veya tedbirsizlik söz konusudur.
Örnek: Avcı, ormanda ses duyduğu yere ateş eder. O sırada çalıların arkasındaki arkadaşını vurur. Avcı, arkadaşının orada olabileceğini hiç düşünmemiştir. (Öngörebilirdi ama öngörmedi.)
2. Bilinçli Taksir (Aşırı Güven)
Burada fail, tehlikenin farkındadır ama yeteneklerine, şansına veya başka faktörlere güvenerek sonucun gerçekleşmeyeceğine inanır.
Örnek: Aynı avcı, arkadaşının çalıların arkasında olduğunu görür. “Ben çok iyi nişancıyım, arkadaşımı vurmadan yanındaki tavşanı vururum” diyerek ateş eder ama arkadaşını vurur. Arkadaşını vurma ihtimalini öngörmüştür ama nişancılığına güvenerek bu ihtimali bertaraf edeceğini sanmıştır.
Olası Kast ile Karıştırmayın!
Bilinçli taksir ile olası kast arasındaki en büyük fark “kabullenme”dir. Bilinçli taksirde fail “İnşallah olmaz” der; olası kastta ise “Olursa olsun” der.
